آیت الله عباسعلی زارعی سبزواری استاد برجسته درس خارج حوزه علمیه قم، در گفتگویی اختصاصی با پایگاه خبری علوم انسانی مفتاح مطرح کرد؛
کسانی که با ترساندن مردم به دشمن کمک کنند، ضامن خسارتها هستند
در تجاوزهایی که احیاناً توسط دشمنان اسلام یا مسلمین به یکی از کشورهای اسلامی صورت میگیرد، گاه اشخاصی در داخل یا خارج از آن کشور، مشغول فعالیتهای تبلیغی میشوند. این فعالیتهای تبلیغی در حقیقت نوعی ترساندن مردم را به همراه دارد.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری – تحلیلی مفتاح علوم انسانی اسلامی، آیت الله عباسعلی زارعی سبزواری استاد برجسته درس خارج حوزه علمیه قم، در گفتگویی اختصاصی با پایگاه خبری علوم انسانی مفتاح مطرح کرد؛
سؤال: احکام خدعه و تخویفی که موجب تضعیف اراده سپاه اسلام یا اراده مردم شود، چه توسط مردم، دولتمردان یا نظامیان انجام شود، از نظر اسلام چیست؟
آیتالله زارعی سبزواری:
سؤال بسیار خوبی مطرح کردید. در تجاوزهایی که احیاناً توسط دشمنان اسلام یا مسلمین به یکی از کشورهای اسلامی صورت میگیرد، گاه اشخاصی در داخل یا خارج از آن کشور، مشغول فعالیتهای تبلیغی میشوند. این فعالیتهای تبلیغی در حقیقت نوعی ترساندن مردم را به همراه دارد.
در این خصوص عرض میکنیم که اگر این اقدامات موجب تخویف شود، یا تبلیغاتی که صورت میگیرد در قالب خدعه و فریب برای مبارزین و مدافعین اسلام و مسلمین باشد، طبعاً عملی که خدعهکنندگان، فریبدهندگان و ترسانندگان انجام میدهند، از مصادیق اعانه بر عدوان است.
ما یک قاعده بسیار مسلم در قواعد فقه داریم که به نام حرمت اعانه بر اثم و عدوان شناخته میشود. کمکرساندن به گناه یا انجام اقدامی که منجر به کمک به گناه شود، از مصادیق اعانه بر اثم است. همچنین اگر عملی موجب دشمنی یا کمک به دشمنان دین شود، از مصادیق اعانه بر عدوان خواهد بود و شکی در حرمت چنین عملی نیست. این مسئله از حیث حکم تکلیفی، حرام است.
اما از حیث حکم وضعی، گاه همین تخویف یا خدعه و فریب، خود بهعنوان یک سبب و عامل برای وارد شدن خسارت به کشوری میشود که مورد تجاوز قرار گرفته است. گاهی باعث ایجاد خسارت جدید یا تلفات جدید، اعم از تلفات جانی و مالی، میشود و گاهی نیز موجب شدت گرفتن این تلفات و خسارتها میگردد.
از حیث حکم وضعی نیز ما در فقه قواعدی مانند قاعده اتلاف و قاعده تسبیب داریم. هر یک از این قواعد حکم میکند کسانی که در این تخویف، خدعه و فریب به هر نحوی دخالت داشتهاند، نسبت به تلفات و خسارتهایی که در تحقق آنها، خدعه یا تخویف آنان مؤثر بوده است، ضامن هستند.
بنابراین، حاکمیت اسلامی و کشوری که مورد تجاوز قرار گرفته است، میتواند برای جبران این خسارتها و تلفات، از کسانی که موجب تخویف یا فریب جامعه در دفاع از خود شدهاند، به هر نحوی که امکان دارد، خسارت را دریافت کند. [video width="1280" height="720" mp4="https://ihkn.ir/wp-content/uploads/2026/08/2577439.mp4"][/video]