به جرأت میتوانم بگویم پدیده مدرسه چهارم فقه و اصول، استاد زمانیفر از اساتید خارج فقه و اصول حوزه علمیه مشهد بودند که از روز اول و همان جلسه اول که مطالب خود را تقریر فرمودند، بنده دیدم که ایشان از اساتید طرفدار مقاصد قم در این حوزه پیشروتر هستند.
«مرابطه» در اصطلاح قرآن و روایات، مفهومی فراتر از حفاظت فیزیکی از مرزها دارد و تمامی شئون حیاتی یک جامعه دینی را در بر میگیرد. واژه رباط در قرآن پنج بار و در شرایط مختلفی به معانی چون ملازمت و مواظبت بر یک کار به کار رفته است و مرابطه یعنی تحقق ارتباط پایدار بین مردم، به گونهای که افراد جامعه به یکدیگر وابسته و پیوسته باشند و در برابر ناملایمات، بی تفاوت عمل نکنند.
معدلگیری معرفتی، صورت نرم و فریبندهای از خطاست. پاسخ میانگین، برخلاف پاسخ آشکارا غلط، معمولاً با زبان احتیاط، اعتدال و توافق سخن میگوید؛ اما ممکن است حاصل هیچ مبنای فقهی مشخصی نباشد. در عرصه اجتهاد، حل اختلاف با حذف اختلاف تفاوت دارد و جمع ادله با مخلوطکردن اقوال یکی نیست.
جامعه در دورههای مختلف ممکن است معانی متفاوتی از زن بودن، مرد بودن، مادری، پدری، همسری، اشتغال و مشارکت ارائه کند؛ تغییر در ساختارها و نهادهای اجتماعی مانند بازار کار، خانواده، آموزش، رسانه، سیاست و قانون. آنچه در طول زمان تغییر میکند، اصل جنسیتمندی نیست، بلکه شیوه معنادهی، ساماندهی اجتماعی و زیست اجتماعی متناسب با هر دوره تغییر میکند.
ابتدا باید قانون باشد تا در مرحله بعد، تنظیم گری صورت گیرد. در برخی از موارد دیگر نیز قانون مشخص و دقیق وجود ندارد و این درحالی است که افراد خیلی زود سراغ تنظیم گری می روند. تعامل شورای عالی فضای مجازی و مجلس شورای اسلامی باید قانون مند و مدون تر شود تا در این صورت بتوانیم در عرصه تنظیم گری به صورت جدی تر وارد شویم.
«وحدت ظاهری» در برابر همبستگی واقعیامروزه در جامعه ایران، یکی از مهمترین موانع تحقق همبستگی اجتماعی، نابرابری در ابعاد گوناگون آن است. نابرابری را نمیتوان صرفاً به شکافهای اقتصادی تقلیل داد؛ بلکه این پدیده در قدرت و جایگاههای سیاسی نیز بهوضوح قابل مشاهده است. جامعه ایران با دوگانههای عمیقی مواجه است: از یک سو گروهی با نفوذ و قدرت سیاسی که دسترسی ممتازی به تصمیمسازی و تصمیمگیری دارند، و از سوی دیگر گروهی که عملاً از هرگونه جایگاه سیاسی مؤثر بیبهرهاند.
این سامانه به پایگاه جامع رجالی «سَقات» و بیش از ۱۲ ابزار آن، پیکره حدیثی «رضوان» با بیش از یک میلیون و ۲۴۰ هزار حدیث از منابع شیعه و اهلسنت و کتابخانه «گنجینه» با حدود ۱۹ هزار جلد کتاب دسترسی دارد.
تأمل دقیق در آثار تولیدشده نشان میدهد که جریان معاصر مقاصدپژوهی در فقه امامیه، با نوعی «خطای جایگاهشناختی» مواجه است. معاصران کوشیدهاند مقاصد الشریعه را بهعنوان منبعی در عرض ادله، یا قرینهای عام برای تخصیص، تقیید و کشف حکم در افق «فقه فردی» به کار بندند. این رویکرد، علاوه بر نقض سنت استنباطی اصولیون امامیه، عملاً مرز میان اجتهاد منضبط با استحسان، ذوقگرایی و ظنون غیرمعتبر را مخدوش ساخته است.
جنگ ایران و آمریکا علاوه بر میدان نظامی، در بازار ارز، انرژی و انتظارات مردم نیز جریان دارد. دولت آمریکا در حالی که با افزایش قیمت بنزین، کاهش ذخایر مهمات و دشواری بازگشایی هرمز مواجه است، در پیام عمومی بر کنترل شرایط تأکید میکند و برای کاهش قیمت سوخت و جلوگیری از تشدید انتظارات تورمی فعالانه وارد عمل شده است. در ایران اما برخی مقامات با وجود تأمین پایدار کالاهای اساسی و سوخت، از کمبود ارز، بنزین و منابع مالی سخن میگویند و پیش از اتخاذ تصمیم، احتمال افزایش قیمتها را به جامعه مخابره میکنند؛ رویکردی که خود به عاملی برای تشدید انتظارات تورمی و تشویش افکار عمومی تبدیل میشود.
با توجه به اینکه دفاع در برابر هرگونه تجاوز (اعم از نظامی، سیاسی یا اقتصادی) بر کشورهای اسلامی واجب است، طبیعتاً رفع و خنثی کردن اثرات محاصره اقتصادی نیز یک تکلیف شرعی و واجب محسوب میشود. محاصره اقتصادی زمانی که منجر به رنج مردم، تضعیف توان دفاعی یا ایجاد فقر گسترده شود، در حقیقت نوعی تجاوز به حقوق جامعه اسلامی است.
ممکن است اتفاقاتی رخ دهد که بهیکباره شوکی را از عرصه جهانی به اقتصاد یک کشور وارد کند؛ بنابراین کشورها باید برای چنین شرایطی آماده باشند. به همین دلیل، بسیاری از کشورها از وضعیتی که در آن صرفاً تبادلات خارجی و سیاستهای اقتصادی خود را بر اساس مزیت اقتصادی تنظیم میکردند، فاصله گرفته و به سمت اولویت دادن به تابآوری و امنیت اقتصادی حرکت کردهاند.
انتقام در منطق اسلامی را نباید با معنای رایجِ کینهتوزی، خشونت بیضابطه یا اقدام خارج از عدالت یکسان دانست. آنچه در آموزههای دینی مورد توجه قرار گرفته، مقابله با ظلم و تجاوز در چارچوب عدالت، رعایت حدود الهی و متناسب با شرایط است؛ از همین رو، در مواردی که عفو به اصلاح و خیر عمومی منجر شود، فضیلت خواهد بود و در مواردی که گذشت موجب استمرار ظلم و آسیب شود، مقابله با ظلم میتواند ضرورت پیدا کند.
تامین مالی جمعی (Crowdfunding) بهعنوان یک ابزار نوآورانه، با وعده دموکراتیزهکردن سرمایه و حمایت از کسبوکارهای نوپا، وارد اقتصاد ایران شده است. این پدیده که بر قدرت تودهها و سرمایههای خرد تکیه دارد، در نقطه تلاقی یک چالش بنیادین قرار گرفته است: تقابل میان آرمان عدالتگرایانه و فقهی مبتنیبر «تسهیم ریسک» و واقعیت عملی بازار که تحت تاثیر فرهنگ ریسکگریز، بهشدت بهدنبال «تضمین» است.
طرد و مسدودسازیِ نیروهای متخاصم و موثرِ خارج از نظم درونی جامعه ایران نه تنها خللی بر انسجام اجتماعی ایران وارد نمیسازد بلکه موجبات تقویت آن را نیز فراهم مینماید. اساسا جامعه ایران را بیش از هر چیزی، «دیگریهای متخاصم» منسجم میکند.
>
>
>
>
>