به گزارش خبرنگار پایگاه خبری – تحلیلی مفتاح علوم انسانی اسلامی، حجت‌الاسلام والمسلمین ذبیح‌الله نعیمیان، مدیر مؤسسه آموزش عالی حوزوی امام رضا(ع)، در گفتگویی اختصاصی با پایگاه خبری علوم انسانی مفتاح مطرح کرد؛

خدای متعال می‌فرماید:

«وَأَعِدُّوا لَهُم مَا اسْتَطَعْتُم مِن قُوَّةٍ وَمِن رِبَاطِ الْخَیْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّکُمْ وَآخَرِینَ مِن دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ یَعْلَمُهُمْ وَمَا تُنفِقُوا مِن شَیْءٍ فِی سَبِیلِ اللَّهِ یُوَفَّ إِلَیْکُمْ وَأَنتُمْ لَا تُظْلَمُونَ.» (سوره انفال، آیه ۶۰)

معمولاً بخش نخست این آیه شریفه بیشتر مورد توجه قرار گرفته است؛ یعنی امر الهی به «اعداد قوه» و آماده‌سازی «رِباط‌الخیل». ما نیز توجه جدی به این مسئله داریم؛ اما بخش دیگری از آیه شریفه وجود دارد که از منظر قرآنی و فقهی بسیار راهگشاست.

ما باید «اعداد قوه» را به‌گونه‌ای رقم بزنیم و طراحی کنیم که هدف الهی در آن تأمین و رعایت شود. خدای متعال صرفاً نمی‌فرماید که قوه فراهم کنید، بلکه تصریح می‌کند که این راهبرد و حکم الهی باید در یک چارچوب و با هدف مشخص تعریف شود.

اصلاً به این دلیل به آن «راهبرد» گفته می‌شود که قرار است ما را به هدفی برساند. بنابراین، این حکم شرعی الهی از سنخ احکام راهبردی است. اما هدف چیست و چه ویژگی‌ای باید تأمین شود؟ چه مشخصه‌ای را باید در «اعداد قوه» دنبال کنیم؟

خدای متعال می‌فرماید: «تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ»؛ یعنی شما از این طریق و با کمک این سازوکار راهبردی، دشمن خدا را به هراس بیندازید.

بنابراین، اولاً اگر قرار است وارد جنگ و جهاد شوید، باید دشمنی دشمن با خدا را در نظر بگیرید. قرار نیست بر اساس میل، علاقه یا نفرت‌های بشری وارد جنگ و جهاد شویم؛ بلکه هدف، تقابل با دشمن خدا و ایجاد هراس در اوست.

از سوی دیگر، «وَعَدُوَّکُمْ»؛ یعنی دشمن خودتان نیز باید مورد توجه قرار گیرد. شما مسلمان هستید و باید سلطه‌ناپذیر باشید؛ بلکه باید دشمن را به هراس بیندازید.

بخشی از بازدارندگی به این معناست که طمع دشمن را کور کنید و به او بفهمانید که امکان سلطه بر مسلمانان را ندارد. اما آیه شریفه هدفی فراتر را ترسیم می‌کند و می‌فرماید باید او را بترسانید؛ نه اینکه فقط طمع او را از بین ببرید و به او بفهمانید که شما ناتوان نیستید، بلکه باید او را به هراس بیندازید و این، نوعی بازدارندگی فراتر از بازدارندگی منفعت‌جویانه و منفعت‌ستیزانه است.

سپس خدای متعال می‌فرماید: «وَآخَرِینَ مِن دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ یَعْلَمُهُمْ»؛ یعنی علاوه بر دشمنان خدا و دشمنان شما، گروه دیگری نیز وجود دارند که ممکن است به‌صورت صریح و شفاف دشمنی خود را با خدا و شما نشان ندهند. آن‌ها را نیز باید به هراس بیندازید.

اگر با نگاه تطبیقی به شرایط امروز نگاه کنیم، می‌بینیم در منطقه کشورهایی هستند که ادعای اسلام، خدمت به مسلمانان، دفاع از مسلمانان و حتی دفاع از حرمین شریفین دارند؛ اما پاسخ دفاعی ما را به شکل دیگری نمایش می‌دهند.

این‌ها می‌توانند مصداقی از «وَآخَرِینَ مِن دُونِهِمْ» باشند؛ یعنی غیر از آن دشمنانی که به‌صراحت دشمن خدا و شما هستند، افراد و جریان‌های دیگری نیز ممکن است وجود داشته باشند.

خدای متعال درباره این گروه می‌فرماید: «لَا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ یَعْلَمُهُمْ»؛ شما آن‌ها را نمی‌شناسید و خداوند آنان را می‌شناسد.

البته امروز بخشی از این افراد و جریان‌ها را می‌شناسیم، اما قطعاً دشمنانی نیز داریم که از وجود یا هویت آن‌ها اطلاع نداریم.

بنابراین، اگر توان خود را افزایش دهیم و «اعداد قوه» را با هدف، انگیزه و الگوی مشخصی تعریف کنیم؛ به‌گونه‌ای که بتواند این گروه‌ها را نیز به هراس بیندازد، این مسئله اهمیت بسیار زیادی خواهد داشت.