محمدرضا فارسیان، پژوهشگر و مدرس فقه و حقوق، در نشست علمی «اجتهاد و قانونگذاری در عصر الگوریتم» مطرح کرد؛
الگوریتمها «فاعل خاموش» در تصمیمهای کلان اجتماعی شدهاند
اجتهاد نه صرفاً یک روش استنباطی، بلکه «عقلانیتی تمدنی و تاریخی» است که همواره در نسبت با شرایط اجتماعی زمانه معنا یافته است. وقتی به تجربههای تاریخی نگاه میکنم، نمونههایی مانند ورود صنعت چاپ، بانکداری مدرن و حتی شکلگیری حقوق بینالملل که همگی فقه و حقوق را با چالشهای تازهای روبهرو کردند، به ذهن میآید و سبک اجتهاد فقه شیعی توانسته است با ارائه پاسخهای نو نسبت خود را در جهان جدید حفظ و بازتعریف نماید. این پیشینه نشان میدهد که فقه، ظرفیت مواجهه با گسستهای تمدنی را دارد، هرچند نیازمند نگاه خردورزانه به بازتعریف مفاهیم مبنایی مستمر آن است.
۱۴۰۴/۱۰/۱۵
محمدجواد یزدانی پژوهشگر حوزه مشارکت انتخاباتی در یادداشتی مطرح کرد؛
«جامعه خطر» در تقاطع جامعهشناسی، محیط زیست و سیاست
در حالی که تقسیمبندی طبقاتی سنتی (مانند مارکسیستی) بر اساس توزیع ثروت و کالا شکل میگرفت، در «جامعه خطر» که در عصر مدرنیته متأخر شکل گرفته، یک نوع جدید از طبقهبندی بر اساس توزیع خطرات محیطی و زیستمحیطی پدید آمده است. در این طبقهبندی این واقعیت مشخص میشود که آسیبپذیری در برابر خطرات محیطی اغلب به طور نابرابر توزیع میشود؛ هرچند خطرات اکولوژیک در نهایت تمام طبقات را تهدید میکند، اما گروههای فقیرتر و کمتوانتر، معمولاً بیشتر از ثروتمندان در معرض این خطرات قرار میگیرند. به تعبیر موجز و کلیدی اولریش بِک: « ثروت از بالا جمع میشود، اما خطر از پایین میریزد».
۱۴۰۴/۱۰/۱۵
محمد بحرینی، نویسنده و پژوهشگر، در یادداشتی مطرح کرد؛
اغتشاشات و دستپخت داروینیسم اجتماعی در ایران
در چنین حوادثی در پس مصادیق میدانی، تقابل دو اندیشه خود را نمایان میکند. اندیشه دینی و کاپیتالیسم. کاپیتالیسم یا همان سرمایهداری، ریشه در داروینیسم اجتماعی دارد. در این اندیشه، طبقه اشراف در همه چیز برای خود حق بیشتری قائل هستند؛ حتی در حق حرف زدن! اما این سهم بیشتر را از کجا باید به دست بیاورند؟ یک راه بیشتر وجود ندارد: از سهم دیگران. در مقابل، اندیشه دینی به نفع طبقه ضعیف است و با خوی اشرافی سر ناسازگاری دارد.
۱۴۰۴/۱۰/۱۵
آیتالله ابوالقاسم علیدوست، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، در نشست علمی «نقش فقه در تفسیر قرآن» مطرح کرد؛
بررسی نقش قرآن در فرآیند استنباط فقهی
استنباط احکامِ ریزگزارهها، قواعد، پارادایمها و حتی قواعد اصولی، همگی از قرآن قابل استخراج است. به دنبال آن هستم که نقش قرآن در فقه را بهصورت منسجم بنویسم تا روشن شود بزرگان ما چه میزان از قرآن استفاده کردهاند. مرحوم آیتالله معرفت، کل قرآن را آیاتالاحکام میدانست و از نظر من، شمارش آیاتالاحکام رویکرد درستی نیست؛ زیرا نگاه انسان در تعیین تعداد آنها تأثیرگذار است.
۱۴۰۴/۱۰/۱۴
گزارش اختصاصی پایگاه خبری علوم انسانی مفتاح از جلسه درسگفتار «فقه گردشگری» با ارائه حجتالاسلام والمسلمین احمد رهدار، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم (ع)؛
سفر بهمثابه منبع معرفتی در فرآیند استنباط فقهی
پذیرش نقش سفر در فرآیند استنباط، به تقویت حجیت عرف و اعتبار شناختهای میدانی در فقه میانجامد. عرف، در این تلقی، نه صرفاً مفهومی ذهنی، بلکه واقعیتی زیسته و مشاهدهپذیر خواهد بود که فقیه از طریق حضور میدانی، به درک دقیقتری از آن دست مییابد.
۱۴۰۴/۱۰/۱۴
آیتالله عباس کعبی، عضو هیئترئیسه مجلس خبرگان رهبری، در یادداشتی مطرح کرد؛
عملیات نظامی و جنگ روانی در ونزوئلا
نباید مغلوب القائات غولهای رسانهای شد. دشمن تلاش میکند با بزرگنمایی عملیات ونزوئلا، نظام محاسباتی ما را مختل کند.دلتا فورس و شبکههای رسانهای حامی آن، ابزار شیطان برای القای ترس هستند. اما همانگونه که طبس نشان داد، مقاومت مردمی و ایمان قلبی میتواند پیچیدهترین طرحهای واشنگتن را به شکستی راهبردی تبدیل کند.
۱۴۰۴/۱۰/۱۴
گزارش اختصاصی پایگاه خبری علوم انسانی مفتاح از نشست علمی با موضوع «امکان سنجی معرفی عرفان به کودک»؛
آموزش توحید از کودکی با تأکید بر تجربه معنوی
حجت الاسلام دکتر مسلم گریوانی: جذابیت گسترده شخصیتهای عرفانی و حالات اولیای الهی، نشانه حضور همین ظرفیت درونی در وجود انسانهاست. وی افزود: وقتی از شخصیتهایی چون آیتالله بهجت یا دیگر عرفای بزرگ یاد میشود، نوعی ابتهاج درونی و همزمان خودسرزنشگری اخلاقی در مخاطب پدید میآید؛ ابتهاجی که ناشی از بیدار شدن آن قله کمال درونی است و خودسرزنشگریای که از فاصله میان وضع موجود و وضع مطلوب سرچشمه میگیرد.
۱۴۰۴/۱۰/۱۱
حجتالاسلام مجید دهقان عضو هیأت علمی پژوهشکده زن و خانواده نشست هماندیشی «آسیبشناسی قوانین موجود و خلأهای قانونی در موضوع مهریه با تأکید بر تسهیل نقدبودگی مهریه» مطرح کرد؛
اصلاح مهریه بدون فهم عقلانیت اجتماعی و فرهنگی، نسخهای شکستخورده
در نشست هماندیشی «آسیبشناسی قوانین مهریه با تأکید بر تسهیل نقدبودگی»، حجتالاسلام مجید دهقان با هشدار نسبت به پیامدهای تقنینِ منفک از بافت فرهنگی جامعه، تأکید کرد: مهریه تنها یک حکم حقوقی یا فقهی نیست، بلکه بخشی از عقلانیت اجتماعی مردم برای برقراری تعادل در نابرابریهای قدرت خانوادگی است و هرگونه اصلاح قانونی بدون فهم این عقلانیت، به شکست خواهد انجامید.
۱۴۰۴/۱۰/۱۱





















