به گزارش خبرنگار پایگاه خبری – تحلیلی مفتاح علوم انسانی اسلامی، دکتر مجید تقی‌نجات پژوهشگر حوزه مبانی علوم انسانی در یادداشتی اختصاصی برای پایگاه خبری علوم انسانی مفتاح مطرح کرد؛ هنگامی که غبار جنگ غلیظ می‌شود و ماشین جنگیِ باطل با تمام توانِ مادی خود به میدان می‌آید، چشم‌های ظاهربین تنها ویرانی و تسلطِ مقطعیِ ظالمان را می‌بینند. اما در دستگاه محاسباتیِ قرآن، تاریخ نه یک خطِ ممتد از پیروزی‌های مادی برای زورگویان است، و نه پایانی مبهم دارد. هستی بر پایه قوانینی استوار است که «چرخشِ قدرت»، «سرانجامِ حیات» و «تضمینِ پیروزیِ نهایی حق» را مهندسی می‌کنند. این مهندسیِ دقیق، بر سه سنتِ بنیادین استوار است:

۱. سنت تداولِ روزگار؛ دست‌به‌دست شدنِ جامِ قدرت

یکی از پرتکرارترین سوالات در میانه نبردهای نابرابر این است: «چرا باطل در مقاطعی دستِ برتر را پیدا می‌کند؟» پاسخ در «سنت تداول روزگار بین اُمم» نهفته است. خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «وَ تِلْكَ الْأَيَّامُ نُداوِلُها بَيْنَ النَّاسِ…» (و ما این روزها [ی پیروزی و شکست] را در میان مردم می‌گردانیم) (آل عمران، 140). بر اساس این سنت، قدرت، حکومت و کامیابیِ مادی، همواره در انحصار یک گروه باقی نمی‌ماند و در گردش است. اما این چرخشِ ظاهراً تلخِ روزگار، کاملاً هدفمند و در خدمت «سنت ابتلاء» است. خداوند مصالحِ عظیمی را در این گردشِ قدرت قرار داده است (ر.ک. المیزان، ج4، ص28-30): عریانسازی حقیقتِ انسان‌ها: تا مؤمنانِ واقعی از مدعیان دروغین متمایز شوند. اتخاذ شهداء: تا گواهان و الگوهایی بی‌بدیل از دلِ سختی‌ها برای تاریخ گلچین شوند (وَ يَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَداءَ). تمحیص و مَحق: تا جبهه حق در کوره این سختی‌ها از ناخالصی‌ها پاک و آبدیده شود (تمحیص) و همزمان، جبهه کفر با طغیانِ بیشتر در زمانِ قدرتش، به سمت نابودی و فروریزیِ درونی (محق) حرکت کند. بنابراین، تفوقِ مقطعیِ دشمن در میدان، نشانه‌ی حقانیت یا بقای او نیست، بلکه مرحله‌ای از پُر شدنِ پیمانه‌ی او برای سقوطِ نهایی است.

۲. سنت موت و قیامت؛ جاذبه‌ی گریزناپذیرِ حقیقت

هر اندازه که باطل در دورانِ «تداولِ قدرت» طغیان کند، در نهایت با صخره‌ای سخت و غیرقابل عبور به نام «سنت موت و قیامت» برخورد خواهد کرد. هیچ قدرتی، هرچند مجهز به پیشرفته‌ترین سپرهای دفاعی، نمی‌تواند از مدارِ مرگ خارج شود: «وَ ما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ كِتاباً مُؤَجَّلًا»(آل عمران، 145). اما مرگ در این نگاه، پایانِ راه نیست، بلکه آغازِ «ظهورِ بواطن» است. عالم هستی به سمت یک دادگاهِ بزرگ (قیامت) در حرکت است؛ جایی که نقاب‌ها کنار می‌رود و حقیقتِ هر عمل عیان می‌شود. علامه طباطبایی (ره) در تفسیرِ آیه «إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا» تعبیر بسیار شگرفی دارند. ایشان می‌فرمایند کلمه «حَق» به معنای چیزی است که واقعیت و ریشه دارد. خلقتِ الهی به گونه‌ای مهندسی شده که جز با بازگشتِ موجودات به سوی او کامل نمی‌شود. علامه این حرکت را به «سقوطِ یک سنگ از آسمان به سمت زمین» تشبیه می‌کنند. همان‌طور که حرکتِ سنگ، وعده‌ی قطعیِ برخورد با زمین را در درونِ خود دارد، حرکتِ ظالمان و مستکبران نیز با شتابِ گرانشیِ عجیبی به سمت برخورد با قهرِ الهی و حسابرسیِ قیامت در پیش است (ر.ک. المیزان، ج10، ص10). این یک قانونِ فیزیکی در بُعد معناست؛ باطل در حالِ سقوط آزاد است.

۳. سنتِ حاکم؛ عمل به وعده الهی

اگر بپرسیم چه چیزی تغییرناپذیریِ «سنت تداول» و «سنت موت و قیامت» را تضمین می‌کند، به چترِ گسترده‌ی تمامِ قوانینِ هستی می‌رسیم: «سنت عمل به وعده الهی». تمامِ سنت‌هایی که تاکنون در این سلسله یادداشت‌ها برشمردیم، از سنتِ پیروزیِ حق گرفته تا سنتِ هلاکتِ ظالمان، همگی ذیلِ یک قاعده‌ی کُلی‌تر تعریف می‌شوند. خداوند وعده داده است و چون اراده و قدرتِ او نامتناهی است، تخلف از این وعده محال است (وَعْدَ اللَّهِ لا يُخْلِفُ اللَّهُ الْمِيعادَ (روم،6)). هنگامی که خداوند می‌فرماید: «وَعْداً عَلَيْنا إِنَّا كُنَّا فاعِلِينَ»(انبیا،104)، در واقع اعلام می‌دارد که ساختارِ عالم بر پایه احتمالات، شانس یا حتی جبرِ کورِ ماشینِ جنگیِ قدرت‌ها اداره نمی‌شود؛ بلکه عالم بر مدارِ «وفای به عهدِ خالق» می‌چرخد. خداوند اجرای عدالت، نابودی باطل در پی طغیان، و وراثتِ زمین برای مستضعفین را بر خود واجب کرده است.

جمع‌بندی؛ آرامش در طوفان

نگاهِ جامع به این سه سنت، استراتژیِ جبهه مقاومت را از «واکنش‌های هیجانی» به «صبرِ فعال و راهبردی» ارتقا می‌دهد. رزمنده‌ی جبهه حق می‌داند که اگر امروز ضربه‌ای می‌خورد، در مرحله‌ی «تداولِ روزگار» و در حالِ خالص شدن (تمحیص) است. او می‌داند که دشمنِ تا بن دندان مسلح، همچون سنگی در حالِ سقوط، اسیرِ جاذبه‌ی «مرگ و قیامت» است و در نهایت، تمامِ این صحنه بر اساس «وعده‌ی تخلف‌ناپذیرِ الهی» به نفعِ جریانِ توحید رقم خواهد خورد.