به گزارش خبرنگار پایگاه خبری – تحلیلی مفتاح علوم انسانی اسلامی، به نقل از مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی؛ هفدهمین نشست استماع نخبگانی در قالب طرح سیمرغ رمضان - پویش ملی خرد ملی برای ایران برخاسته، با موضوع خانواده و تاب آوری در جنگ با حضور بابک نگاهداری، رییس مرکز پژوهش های مجلس، راضیه علیشوندی، سرپرست معاونت امور بین‌الملل و حقوق بشردوستانه و مشاور زنان و خانواده جمعیت هلال احمر، ابراهیم غفاری مدیرکل دفتر مشاوره و امور روان‌شناختی سازمان بهزیستی، بهمن عبدی، مدیرکل دفتر برنامه ریزی و توسعه اجتماعی جوانان وزارت ورزش و جوانان، فاطمه ستاری نوید، مشاور بانوان و خانواده ستاد کل نیروهای مسلح و جمعی از پژوهشگران، کارشناسان و فعالان این حوزه برگزار شد.

خانواده؛ محور اصلی تاب‌آوری اجتماعی در شرایط جنگ

بابک نگاهداری در این نشست با بیان اینکه ایران امروز در مقطعی حساس و سرنوشت‌ساز از تاریخ خود ایستاده است، گفت: عبور از چالش‌های پیچیده و ساختن آینده‌ای روشن، بیش از هر زمان دیگر نیازمند پیوند میان خرد نخبگانی و تصمیم‌سازی ملی است. کشور ما اکنون بیش از هر چیز به عقلانیت جمعی، مسئولیت‌پذیری نخبگان و تبدیل دانش به راه‌حل‌های عملی نیاز دارد؛ راه‌حل‌هایی که بتوانند بار مشکلات را از دوش مردم بردارند و مسیر پیشرفت را هموارتر کنند. وی با بیان اینکه نخبگی در این نگاه یک عنوان تشریفاتی نیست؛ بلکه مسئولیتی اخلاقی و ملی است، عنوان کرد: نخبه کسی است که مسائل واقعی کشور را می‌شناسد و توان علمی و تجربی خود را در خدمت حل همان مسائل قرار می‌دهد. این همان چیزی است که می‌توان آن را «هوش شرافت» نامید؛ ترکیبی از علم، اخلاق و دغدغه‌مندی؛ یعنی صداقت در تشخیص مسئله، شجاعت در بیان حقیقت و احساس مسئولیت نسبت به آینده این سرزمین. رییس مرکز پژوهش های مجلس با بیان اینکه در میان همه مسائل پیش‌روی جامعه، خانواده جایگاهی بنیادین و تعیین‌کننده دارد، یادآور شد: خانواده نخستین و مهم‌ترین نهاد اجتماعی است که شخصیت انسان، هویت فرهنگی و سرمایه اجتماعی جامعه در آن شکل می‌گیرد. در شرایط بحرانی، به‌ویژه در زمان جنگ و تهدیدات بیرونی، خانواده به یکی از مهم‌ترین منابع تاب‌آوری اجتماعی تبدیل می‌شود. خانواده‌ای که از انسجام عاطفی، اعتماد متقابل و حمایت درونی برخوردار باشد، می‌تواند فشارهای ناشی از بحران را مدیریت کند و امید و پایداری را در جامعه زنده نگه دارد. از همین رو، تاب‌آوری جامعه بدون تاب‌آوری خانواده امکان‌پذیر نیست.

خانواده‌های شهدا و نظامیان نیازمند حمایت‌های پایدار اجتماعی و روانی

وی افزود: با این حال، تجربه‌های تاریخی نشان می‌دهد که جنگ تنها در میدان‌های نظامی رخ نمی‌دهد، بلکه آثار و پیامدهای آن در لایه‌های مختلف زندگی خانوادگی نیز ظاهر می‌شود. خانواده‌های شهدا از جمله گروه‌هایی هستند که بیشترین بار عاطفی و اجتماعی جنگ را بر دوش می‌کشند. فقدان عزیزان، تغییر ساختار خانواده و مسئولیت‌های جدیدی که بر دوش اعضای باقی‌مانده قرار می‌گیرد، نیازمند حمایت‌های عاطفی، اجتماعی و اقتصادی پایدار از سوی جامعه و نهادهای مسئول است. این در حالی است که شرمندگی ما مسئولان در مقابل خانواده شهدا و ایثارگران تمامی ندارد و ما همیشه خود را مدیون این اقشار می دانیم. در این نشست نگاهداری به بحث اهمیت خانواده نظامیان پرداخت و گفت: در کنار آن، خانواده‌های نظامیان نیز با چالش‌های خاصی مواجه‌اند. دوری‌های طولانی‌مدت، نگرانی دائمی از امنیت عزیزان و فشارهای روانی ناشی از شرایط جنگی، می‌تواند بر روابط خانوادگی و سلامت روان اعضای خانواده تأثیر بگذارد. حمایت روانی و اجتماعی از این خانواده‌ها، ایجاد شبکه‌های پشتیبان و تقویت ارتباط میان نهادهای حمایتی و این خانواده‌ها، از ضرورت‌های مهم در چنین شرایطی است.

فشارهای اقتصادی و نااطمینانی می‌تواند استحکام خانواده را تحت تأثیر قرار دهد

وی ادامه داد: گروه دیگری از خانواده‌ها که در شرایط جنگی با دشواری‌های عمیق مواجه می‌شوند، خانواده‌هایی هستند که خانه و محل زندگی خود را از دست داده‌اند. از دست دادن خانه تنها یک خسارت مادی نیست؛ بلکه از دست رفتن حس امنیت، ثبات و آرامش روانی خانواده نیز هست. وی با بیان اینکه جنگ همچنین می‌تواند بر استحکام خانواده نیز اثر بگذارد، عنوان کرد: افزایش فشارهای اقتصادی، نااطمینانی نسبت به آینده و اضطراب اجتماعی گاهی موجب افزایش تنش‌های خانوادگی می‌شود. اگر این فشارها مدیریت نشود، ممکن است به تضعیف روابط عاطفی در خانواده منجر شود. در مقابل، تقویت مهارت‌های ارتباطی، آموزش مهارت‌های حل مسئله در خانواده و گسترش خدمات مشاوره‌ای می‌تواند به حفظ انسجام خانوادگی در شرایط بحرانی کمک کند. نگاهداری افزود: در کنار همه این مسائل، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، تقویت سرمایه اجتماعی و امید در جامعه است. ایجاد شبکه‌های حمایتی محلی، تقویت خدمات روان‌شناختی و اجتماعی، توجه به امنیت اقتصادی خانواده‌ها، حمایت از خانواده‌های آسیب‌دیده از جنگ و توسعه برنامه‌های فرهنگی و آموزشی برای تقویت انسجام خانوادگی، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند تاب‌آوری خانواده‌ها را در شرایط جنگی افزایش دهد.

ما همیشه مدیون خانواده شهدا هستیم

وی بیان کرد: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی نیز در قالب طرح ملی «سیمرغ رمضان» تلاش کرده است بستری برای گردآوری این ایده‌ها فراهم آورد؛ بستری که در آن دیدگاه‌های نخبگان در حوزه خانواده، تاب‌آوری اجتماعی و مسائل ملی به سیاست‌های اجرایی و برنامه‌های عملی تبدیل شود. این طرح در حقیقت حرکتی برای هم‌افزایی خرد جمعی و بهره‌گیری از ظرفیت اندیشه‌ورزان کشور در مسیر تقویت بنیان‌های اجتماعی ایران است. نگاهداری گفت: ایران آینده را اختلاف‌ها نمی‌سازد؛ هم‌افزایی خردها آن را خواهد ساخت. امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند آن هستیم که دانش، تجربه و دغدغه‌مندی نخبگان در خدمت حل مسائل واقعی جامعه قرار گیرد و خانواده ایرانی، به‌عنوان ستون اصلی پایداری اجتماعی، بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد و مشارکت نخبگان می‌تواند آسیب‌های جنگ را به فرصت تبدیل کند. نگاهداری در پایان این نشست و با اشاره به سخنان مطرح شده در نشست عنوان کرد: شرمندگی ما مسئولان در مقابل خانواده شهدا و ایثارگران تمامی ندارد و ما همیشه خود را مدیون این اقشار می دانیم. وی ادامه داد: ما تمام تلاش خود را برای کمک به نهادهای مختلف در جهت بهبود ارائه خدمات به خانواده شهدا و ایثارگران و اقشار محروم جامعه انجام دهیم. رییس مرکز پژوهش‌های مجلس، همچنین تاکید کرد: تقریبا همه مسئولان کشور به محوریت خانواده وقوف پیدا کردند چرا که در اسلام محوریت با خانواده است. در جنگ و پسا جنگ اهمیت خانواده بیشتر می شود چرا که همه هویت فرد و سرمایه اجتماعی فرد در خانواده شکل می گیرد و تاب آوری جامعه هم متکی به خانواده ها است. هادی افراسیابی، مدیرکل حوزه ریاست، روابط عمومی و امور بین‌الملل مرکز پژوهش های مجلس هم در این نشست عنوان کرد: بحث مشارکت نخبگان و استفاده از نوآوری نخبگان همیشه به عنوان یک آرمان در کشور مطرح شده است. وی ادامه داد: ما یک خرد بزرگ جمعی و اساتید برجسته و نخبگان توانمندی داریم که باید از توانمندی این ها استفاده کنیم تا بتوانیم سطح مشکلات را کاهش دهیم. این جنگ آسیب های بسیاری به کشور زده است اما در مقابل فرصت هایی هم ایجاد کرده است. مدیرکل حوزه ریاست، روابط عمومی و امور بین‌الملل مرکز پژوهش های مجلس، ادامه داد: یکی از فرصت ها این انرژی بزرگی است که در جامعه ایجاد شده است. ما با استفاده از این بستر و با ابلاغ دکتر قالیباف برای استفاده از نظرات نخبگان، در مرکز پژوهش های مجلس ما مسیرهای مختلفی را طراحی کردیم. یکی از این مسیرها استماع نخبگانی است. یک مسیر هم راه اندازی سامانه سیمرغ رمضان به آدرس simorgh.majles.ir  برای اخذ نظرات و ایده‌های نخبگان در راستای مسائل و اولویت های کشور در دوره جنگ و پساجنگ رمضان است. منشور هم برای این طرح در ۵ حوزه و ۲۴ محور اصلی تدوین شده است. فاطمه ستاری نوید، مشاور بانوان و خانواده ستاد کل نیروهای مسلح هم در این نشست با اشاره به برخی مشکلات ایجاد شده برای خانواده نظامیان هم عنوان کرد که باید هر چه سریع تر تدبیری برای این خانواده ها انجام شود. مشاور بانوان و خانواده ستاد کل نیروهای مسلح، توجه به معیشت خانوارها و اسکان بهتر برای برخی که جابجایی داشتند را از اولویت های این حوزه عنوان کرد. بهمن عبدی، مدیرکل دفتر برنامه ریزی و توسعه اجتماعی جوانان وزارت ورزش و جوانان، هم در این نشست با اشاره به اقدامات انجام شده در حوزه وزارت ورزش و جوانان در همکاری با نهادهای دیگر برای ارائه بسته های مشورتی و حمایت های روانشاختی از آسیب دیدگان جنگ رمضان، تاکید کرد: باید همگرایی گسترده ای بین نهادهای مختلف شکل بگیرد و سیاسی کاری ها در این زمینه کنار گذاشته شود. راضیه علیشوندی، سرپرست معاونت امور بین‌الملل و حقوق بشردوستانه و مشاور زنان و خانواده جمعیت هلال احمر، هم در این نشست اقدامات هلال احمر را تشریح کرد و گفت: هلال احمر در جنگ رمضان در خط مقدم ارائه خدمات مشاوره به آسیب دیدگان ایستاده بود و توانست به تعداد کثیری از افراد خدمات ارائه کند. کمیل حسینی فعال فرهنگی هم در این نشست تاکید کرد: زیست بوم نهادهای فرهنگی و خانواده در کشور شکل نگرفته است برای همین شما نمی تواند امروز پنج موسسه مهم را نام ببرید که در حوزه خانواده فعال باشند. حسینی از سرزیر بودجه های دولتی در حوزه خانواده به نهادهای وابسته به ساختارهای دولتی و حاکمیتی انتقاد کرد و گفت: این امر باعث شده که موسسات خصوصی و دغدغه مند پا نگیرند. شایان ذکر است نشست‌های استماع نخبگانی در راستای ماموریت ریاست محترم مجلس شورای اسلامی، در خصوص دریافت ایده‌های نخبگانی در خصوص مسائل جنگ و پساجنگ و راهکارهای رفع آنها برگزار می‌شود.