آیتالله علیاکبر رشاد، رئیس شورای حوزه علمیه تهران، در مراسم رونمایی و نقد کتاب «هوش مصنوعی و چالش مدلهای زبانی بزرگ و چتباتها» مطرح کرد؛
حکمرانی فناوری بدون حکمرانی زبان ممکن نیست
یکی از خطاهای امروز در مباحث فناورانه، تخریب ادبیات است؛ از ابتدا که رایانه وارد ایران شد، این نوع خطاها بروز کرد و طوری سخن میگفتند که گویی رایانه یک موجود زنده است و ممکن است مانند انسان سرما بخورد و احساس و عواطف دارد. لذا در دهه ۱۳۸۰ طلابی بودند که وارد فضای فنی شدند و رایانه خواندند و همان افراد پیشنهاد دادند ادبیات مرتبط با رایانه را تبیین و چارچوبمند کنیم.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری – تحلیلی مفتاح علوم انسانی اسلامی، به نقل از ایکنا؛ آیتالله علیاکبر رشاد، رئیس شورای حوزه علمیه تهران و رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۲۴ تیرماه در مراسم رونمایی و نقد کتاب «هوش مصنوعی و چالش مدلهای زبانی بزرگ و چتباتها» که از سوی مرکز مطالعات فضای مجازی و هوش مصنوعی پژوهشگاه برگزار شد، گفت: خرسند هستیم که چنین اثری از سوی یک فاضل حوزوی در عرصه مدلهای زبانی هوش مصنوعی تولید و منتشر شده است. وی افزود: در جلسه دیروز که مرتبط با تحقق وعده انتقام خون رهبر شهید و ملت ایران برگزار شد و بنده حضور داشتم، یکی از خبرگزاریها بعد از جلسه از بنده پرسید که آیا در حوزه علمیه از ابزارهای نو و امکانات جدید ارتباطی استفاده میشود و جدی گرفته شده است؟ بنده جواب دادم که قطعاً حوزه در استفاده از فناوریهای نوآمد از دانشگاه جلوتر است. رشاد تصریح کرد: سالیان قبل گزارشی به نام گزارش ملی تحقیقات ایران تهیه شد که عمدتاً گزارش تحقیقات در دانشگاهها بود و به آقای هاشمی که رئیس جمهور بود، ارائه شد. آقای هاشمی درخواست کرد که چرا تحقیقات حوزه ارائه نشده است و ما گروهی را به اتفاق برخی دوستان تشکیل دادیم و به حوزه قم و مشهد رفتیم تا گزارش تهیه شود. رئیس و موسس پژوهشگاه افزود: آن دوره در قم در مؤسسه باقرالعلوم در حال فعالیت بود که بعداً نام آن مؤسسه امام خمینی شد و مرکز تحقیقات علوم اسلامی نور را هم بازدید کردیم و در مشهد هم یک مرکز در عرصه کامپیوتری فعالیت داشت و وقتی گزارش ارائه شد، خیلیها اذعان کردند که حوزه از دانشگاه جلوتر است. رئیس شورای سیاستگذاری حوزه علمیه تهران با بیان اینکه این اثر وجه فناورانه دارد و با مباحث فلسفی و معرفتی پیوند خورده است لذا اتفاق میمون و مبارکی است، اضافه کرد: البته فضلا و طلاب به صورت خودجوش درگیر این مسائل هستند و خود سازمان حوزه به این مقوله توجه لازم را نداشته است گرچه به همت آقای اعرافی که فردی خوش سلیقه و خوش فکر هستند، کارهای جدید و بزرگی در حال انجام است ولی با توجه به اهمیت مسئله و شتاب این نوع موضوعات، باید کارهای فراوان دیگری انجام شود. رشاد بیان کرد: خطای بزرگی در گذشته وجود داشت و امروز هم در حال جا افتادن است؛ خطایی که در مورد حافظه، نفس، فهم و … در گذشته وجود داشت و آن را به اعصاب منتسب میکردند؛ البته علامه طباطبایی وارد شد و مطالب خوبی بیان فرمود. وی در توضیح این خطا اظهار کرد: یکی از خطاهای امروز در مباحث فناورانه، تخریب ادبیات است؛ از ابتدا که رایانه وارد ایران شد، این نوع خطاها بروز کرد و طوری سخن میگفتند که گویی رایانه یک موجود زنده است و ممکن است مانند انسان سرما بخورد و احساس و عواطف دارد. لذا در دهه ۱۳۸۰ طلابی بودند که وارد فضای فنی شدند و رایانه خواندند و همان افراد پیشنهاد دادند ادبیات مرتبط با رایانه را تبیین و چارچوبمند کنیم. رشاد با بیان اینکه هجوم وسیع واژگان بیگانه به کشور در حدی است که فرهنگستان ادب فارسی از عهده برنمیآید، ادامه داد: مثلا وقتی ما کلمه هوش را به کار بردیم، باید کلی چانه بزنیم که این هوش همان هوش انسانی نیست. وی تأکید کرد: تخریب ادبیات و عقبماندگی فرایند تولید واژگان معادل، از جمله آثار استفاده از این واژگان است و البته منحصر به رایانه هم نیست و در علوم دیگر هم شدیداً وجود دارد. بنده پیشنهاد دادم تا فرهنگنامهای ایجاد شود و کارهایی کردیم ولی تداوم نیافت؛ معتقدم نباید این مسائل و مباحث را رها کنیم بلکه باید آفتزدایی و آسیبزدایی از زبان و ادبیات فارسی داشته باشیم. رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی بیان کرد: در این کتاب تا حدود زیادی بحث ادبیات مراعات شده است. بنده معتقدم حتی میتوانیم به فرهنگستان زبان و ادب فارسی کمک کنیم و آقای حداد هم علاقه زیادی به این مسئله دارند زیرا اگر این روند مهار نشود، بین فضای نخبگانی و مردم در بحث ادبیات، فاصله زیادی رخ خواهد داد. استاد حوزه تصریح کرد: رهبر شهید تعصب زیادی بر روی ادبیات فارسی و فرهنگ ایرانی و اسلامی داشتند. تشبه به کفار فقط پوشیدن لباس آنها نیست بلکه هر نمادی اعم از زبان و لباس است؛ لباس کارکرد صوری دارد ولی زبان جزء هویت یک جامعه است و حتی برخی انواع حرف زدنها تشبه به کفار و حرام شرعی است. رئیس و موسس پژوهشگاه به آفات هوش مصنوعی اشاره و بیان کرد: فردی که راننده بود به بنده گفت من ۷۰ جلد کتاب با هوش مصنوعی نوشتهام و این تخریب واقعاً جدی است؛ اگر سالم باشد یک دایرهالمعارف فناورانه است و در کوتاه مدت ممکن است خوب باشد ولی در نهایت ویرانگری بزرگ در پی دارد و حتی میتواند هوش انسانی را هم تعطیل کند.