به گزارش خبرنگار پایگاه خبری – تحلیلی مفتاح علوم انسانی اسلامی، به نقل از به گزارش مرکز هدایت علمی دین و تمدن؛ حجت‌الاسلام والمسلمین حسین صفدری، استاد حوزه علمیه قم، در نخستین جلسه درس خارج فقه جنگ نرم در سال تحصیلی جدید، با اشاره به تلخی و هزینه‌های جنگ اخیر، به تبیین مجموعه‌ای از دلالت‌ها و واقعیت‌هایی پرداخت که به اعتقاد وی در جریان جنگ و تحولات پس از آن آشکار شده است. استاد صفدری گفت: نخستین و مهم‌ترین دلالت جنگ اخیر آشکار شدن ماهیت تقابل میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا و رژیم صهیونیستی است. این تقابل، برخلاف آنچه در ادبیات سیاسی و رسانه‌ای دشمن به‌عنوان اختلاف بر سر موضوعاتی مانند غنی‌سازی، توان موشکی یا فناوری مطرح می‌شود، صرفاً یک نزاع حقوقی نیست، بلکه تقابل وجودی است. ایشان با اشاره به ارزیابی برخی طرف‌های غربی از تحولات ایران پیش از آغاز جنگ، گفت: برخی طرف‌های مقابل بر این تصور بودند که جمهوری اسلامی در مدت کوتاهی از میان خواهد رفت و حتی در دیدار با برخی مقام‌های ایرانی، از این ارزیابی سخن گفته شده بود که ممکن است تا هفته بعد ایرانی در کار نباشد. وی افزود: مجموعه اقدامات نظامی آمریکا و متحدانش از جمله فعال کردن پایگاه‌های منطقه‌ای، استقرار تجهیزات دفاعی، استفاده از ناو هواپیمابر و به‌کارگیری هواپیماهای پیشرفته نشان می‌دهد که طرف مقابل با محاسبات مشخصی وارد این درگیری شده بود؛ اما در ارزیابی ظرفیت‌های ایران و روحیه مردم دچار خطا شد. زیرا سرنوشت جنگ وجودی را میدان تعیین می‌کند و از این منظر، مذاکره حقوقی به‌تنهایی نمی‌تواند تعیین‌کننده نتیجه چنین تقابلی باشد.

ایمان و انسجام اجتماعی؛ دومین واقعیت آشکارشده

استاد حوزه علمیه قم، دومین دلالت جنگ را آشکار شدن ظرفیت ایمان و اعتقادات دینی در میان مردم ایران و دیگر ملت‌های مسلمان عنوان کرد و گفت: تحولات جنگ نشان داد ایمان عمومی می‌تواند در شرایط بحرانی به عاملی برای حفظ انسجام و استمرار حرکت جامعه تبدیل شود. وی با اشاره به تحولات ایران پس از شهادت رهبر شهید انقلاب اسلامی، اظهار کرد: با وجود فقدان رهبر، روند اداره کشور و مدیریت جنگ متوقف نشد و این مسئله نشان‌دهنده نقش مردم و باورهای دینی در مدیریت تحولات بود. با توجه به آموزه‌های قرآنی، این بعثت عمومی مردم در شرایط جنگی را می‌توان در امتداد مجاهدت‌های انبیا و تلاش‌های امامان انقلاب اسلامی تحلیل کرد.

ظرفیت‌های دفاعی و توان بازسازی زیرساخت‌ها

وی در ادامه، جنگ اخیر را عرصه‌ای برای آشکار شدن ظرفیت‌های دفاعی، نظامی، امنیتی و فناورانه جمهوری اسلامی دانست و گفت: این جنگ بسیاری از تصورات درباره توانمندی‌های ایران را تغییر داد. یکی از نکات قابل توجه، علاوه بر توان ایجاد خسارت به طرف مقابل، ظرفیت بازسازی سریع آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌های دفاعی بود. بگونه‌ای که در فاصله میان جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان شاهد بودیم که نیروهای دفاعی و موشکی ایران توانسته‌اند بخشی از کاستی‌های ایجادشده در جریان جنگ را ترمیم کنند. قدرت بازسازی آسیب‌ها کمتر از قدرت ایجاد آسیب نیست و این ظرفیت از جمله موضوعاتی است که به اعتقاد بنده در فضای پس از جنگ نیازمند بررسی علمی و دقیق‌تر است.

ضعف ابزارهای فشار آمریکا آشکار شد

این استاد حوزه علمیه قم در بخش دیگری از سخنان خود، جنگ اخیر را موجب آشکار شدن محدودیت ابزارهای سیاسی، نظامی و حقوقی آمریکا دانست و گفت: واشنگتن طی سال‌های گذشته از ابزارهایی همچون تحریم، فشار سیاسی، ادبیات حقوق بشری و تهدید نظامی استفاده کرده بود، اما کارآمدی این ابزارها در برابر جمهوری اسلامی با چالش مواجه شده است و با توجه به سابقه مذاکرات و توافق‌های میان ایران و آمریکا، نقض توافق‌ها از سوی آمریکا موجب کاهش اعتماد به ابزار دیپلماسی این کشور شده است. استاد صفدری همچنین با اشاره به ادعای قدرت نظامی آمریکا افزود: فاصله میان تصویر ارائه‌شده از قدرت آمریکا در تبلیغات و نتایج عملی جنگ، از جمله موضوعاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

ماسک صلح‌طلبی آمریکا از میان رفت

ایشان یکی دیگر از پیامدهای جنگ را آشکار شدن تناقض میان ادعای صلح‌طلبی آمریکا و عملکرد آن دانست و گفت: در جریان جنگ اخیر، ادعای آمریکا درباره نقش این کشور در برقراری صلح و ثبات منطقه‌ای بیش از گذشته زیر سؤال رفت. استاد صفدری همچنین عملکرد نهادهای بین‌المللی در قبال تحولات منطقه را مورد انتقاد قرار داد و گفت: ادبیات حقوق بشر و برخی سازوکارهای بین‌المللی در عمل تحت تأثیر قدرت‌های بزرگ قرار دارند. به جنگ غزه، عملیات مربوط به انفجار پیجرها در لبنان، اظهارات مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی درباره ترور برخی افراد و موارد مشابه رخ داده، از مصادیق تناقض میان ادعاهای حقوق بشری و عملکرد طرف غرب است.

جنگ؛ آزمونی برای ساختار ایجادشده پس از انقلاب

ایشان در ادامه، جنگ اخیر را عرصه‌ای برای آشکار شدن نتایج مجاهدت‌های امام شهید برای ساخت کشور خواند و گفت: یکی از واقعیت‌های مهمی که جنگ نشان داد، وجود یک ساختار سیاسی و اجتماعی بود که توانست در شرایط فقدان برخی مسئولان عالی‌رتبه نیز امور کشور و جنگ را ادامه دهد. ادامه فعالیت نهادهای مختلف کشور در شرایط جنگی، نشان‌ از ریشه‌دار بودن نظام اسلامی و برخورداری ایران از ساختارهای نهادی و مدیریتی است.

انتقال قدرت و انتخاب رهبر جدید

استاد حوزه علمیه قم همچنین انتقال قدرت و انتخاب رهبر جدید پس از شهادت رهبر شهید انقلاب را از دیگر موضوعات قابل توجه دانست و گفت: انتخاب رهبر جدید در شرایط امنیتی دشوار و استمرار روند اداره کشور، نشان داد سازوکارهای جایگزینی در عالی‌ترین سطح نظام سیاسی ایران وجود دارد. وی با اشاره به تبلیغات گسترده غرب علیه رهبر جدید و خانواده رهبر شهید، اظهار کرد: استقبال و همراهی مردم با رهبر جدید را نمی‌توان صرفاً محصول فعالیت‌های سیاسی دانست و آن را باید در چارچوب دیگری نیز بررسی کرد. چرا که فقدان امام شهید برای جامعه ایران تلخ و سنگین بوده، اما این فقدان به فروپاشی ساختارهای کشور منجر نشد.

اهمیت راهبردی تنگه هرمز

استاد صفدری در ادامه به اهمیت راهبردی تنگه هرمز پرداخت و گفت: جنگ اخیر باعث شد اهمیت این آبراه برای افکار عمومی جهان و اقتصاد بین‌المللی بیش از گذشته آشکار شود. همچنین با توجه به راهبرد جمهوری اسلامی درباره تنگه هرمز، اتصال مسئله تنگه هرمز با دیگر آبراه‌های منطقه از جمله باب‌المندب، معادلات جدیدی در حوزه امنیت و اقتصاد جهانی ایجاد کرده است. وی افزود: اهمیت راهبردی تنگه هرمز و نقش ایران در مدیریت آن، از جمله واقعیت‌هایی است که در جریان جنگ اخیر بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. استاد حوزه علمیه قم در بخش پایانی سخنان خود، به تحلیل سناریوهای احتمالی طرف مقابل برای مرحله بعد پرداخت و گفت: با توجه به ماهیت درگیری، نباید انتظار داشت آمریکا و رژیم صهیونیستی به‌سرعت از تقابل با ایران دست بکشند. ایشان گفت: دشمن ممکن است از ترکیبی از ابزارهای اقتصادی، امنیتی، اجتماعی و نظامی استفاده کند؛ تشدید فشارهای اقتصادی و محاصره‌ای، تلاش برای ایجاد اختلاف داخلی، دامن زدن به بحران‌های اجتماعی و فعال کردن گروه‌های مسلح در مناطق مرزی از جمله سناریوهایی است که باید مورد توجه قرار گیرد. استاد صفدری همچنین از احتمال تلاش برای اجرای عملیات‌های تروریستی هدفمند و ایجاد یک جنگ ترکیبی سخن گفت و افزود: طرف مقابل تلاش خواهد کرد از نقاط ضعف احتمالی برای وارد کردن ضربه به زیرساخت‌ها و مراکز حساس استفاده کند. ایشان در پایان، انسجام داخلی را یکی از عوامل مهم بازدارندگی در برابر این سناریوها دانست و تأکید کرد: ایجاد خستگی، دوگانگی و ناامیدی در داخل کشور می‌تواند زمینه را برای بهره‌برداری دشمن فراهم کند. صفدری خاطرنشان کرد که بررسی دقیق‌تر آسیب‌پذیری‌های دشمن، دستاوردهای میدانی، نظامی و سیاسی جنگ و نحوه مواجهه با راهبردهای آینده طرف مقابل، در جلسات بعدی درس خارج فقه جنگ نرم دنبال خواهد شد.