ویژگی‌های انحصاری رویکرد شهید صدر در تفسیر موضوعی

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری – تحلیلی مفتاح علوم انسانی اسلامی، به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، سومین نشست مدرسه علمی «روش شناسی مرجعیت علمی قرآن کریم» در قالب کارگاه تخصصی با عنوان «ویژگی‌های انحصاری رویکرد شهید صدر در تفسیر موضوعی و بومی سازی آن در مرجعیت علمی قرآن»  با ارائه حجت الاسلام و المسلمین سعید بهمنی و دبیری حجت الاسلام و المسلمین محمد فکوری در پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن برگزار شد.

حجت‌الاسلام والمسلمین سعید بهمنی در آغاز سخنان خود به اهمیت رویکرد شهید صدر پرداخت و گفت: رویکرد شهید صدر دارای ویژگی‌هایی برجسته است؛ وی عالمی در سطح مرجعیت و از مراجع نظریه‌پرداز و صاحب آرای متعدد بود. نبوغ وی امری انکارناپذیر است. شهید صدر خود یک منظومه و کهکشانی از نظریه‌ها بود. وی نخستین کسی است که نظریه دستیابی قرآن‌بنیان را مطرح کرد و همچنین رویکرد کل‌نگر وی، او را از دیگران متمایز ساخته است.

عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن بیان داشت: آیا شهید صدر تفسیر موضوعی را یک روش می داند یا یک رویکرد؟ روش دارای عناصر ۱۲گانه؛ مبانی، منابع، سازوکارهای داده یابی، سازو کارهای تحلیل داده، اصول، قواعد، عوامل فرایندی، عوامل پراکنشی، رویکردها(اتجا)، گرایش، سبک و مهارت است. بنابراین رویکرد یکی از عناصر روش است. در تعابیر شهید صدر تقریبا ۴مرتبه واژه منهج و ۱۵مرتبه واژه اتجاه به کار رفته است.

حجت الاسلام بهمنی بیان داشت: رویکرد شهید صدر در تفسیر موضوعی از فرایند خاص و ویژگی های خاصی بهره برده است. در حالی که کسی از محققین آنها را کشف نکرده است و فقط صرف رجوع مسائل جامعه به قرآن را تفسیر موضوعی از دیدگاه شهید صدر می دانند.

وی ادامه داد: شهید صدر چندین گام و چندین ویژگی را در تفسیر موضوعی مطرح می کند. گام اول؛ مسأله شناسی؛ که دارای دو ویژگی باید باشد۱. مساله موضوعی باشد نه اینکه موضوع خاصی را مطرح کند بلکه یعنی مساله واقعی جامعه باشد یعن از مشکلات واقعی بشر باشد.۲.مسأله جهانی باشد. شهید صدر به دنبال پاسخگویی به مسائل خرد نیست بلکه مسائل جهانی را حل می کند. گام دوم؛ پیشینه شناسی؛ هر گا مساله پیدا شد باید به دنبال پیشینه باشید که دارای چه خلأیی بوده تا در ادامه دوباره مرتکب آن نشویم و آن خلأ برطرف شود. اما سومین گام؛ هدف گذاری است. در هدف گذاری دو ویژگی وجود دارد ۱.رسالت؛ دکترین و راهبردها بر همه احکام جزئی تأثیرگذارند. جهاداکبر، جهاداصغر و جهاد کبیر ۲.نظریه قضیه است. نظریه ها به علم ساخت می دهند. بنابراین برای تحقق مرجعیت علمی قرآن کریم به کمک نظریه ها علی الخصوص نظریه شهید صدر می توان بهترین گام را در این جهت برداشت.