سنّت حقوقی ما بر یک پیش‌فرض ساکت بنا شده است: میان عمل و عامل پیوندی پایدار وجود دارد. کسی سخن می‌گوید، پس مسئول سخن است. کسی سندی می‌سازد، پس می‌توان او را یافت. حتی در پیچیده‌ترین پرونده‌های مسئولیت، نظریه‌های سبب و مباشر، تقصیر و خطر، همه بر این فرض ایستاده‌اند که در پسِ هر زیان اراده‌ای قابل ردیابی نهفته است. دیپ‌فیک این فرض را از بنیاد برمی‌اندازد.

۱۴۰۵/۰۴/۰۹

آیت‌الله رشاد: ما باید در حکمرانی برای «مقاصد الشرعیه» جایگاهی ویژه قائل باشیم. یکی از جایگاه‌هایی که مقاصد الشرعیه می‌تواند بسیار موثر باشد حکمرانی است. اگر حکمرانی اسلامی را تعریف کنیم می‌توان گفت «اعمال اراده تحقق مقاصد شریعه در شئون مختلف» رخ داده است. ما باید نسبت به حکمرانی اینگونه بیندیشیم که قالب را بگیریم و قلب را خودمان جایگزین کنیم و قلب حکمرانی، دین و شریعت است. برای حکمرانی اسلامی، حکمرانی باید دایر مدار مقاصد شرعی اسلامی شود.

۱۴۰۵/۰۳/۳۱

 بسیاری از فقها، جاسوسی علیه مسلمانان به نفع دشمن (که منجر به تضعیف جامعه اسلامی شود) را مصداق «افساد فی‌الارض» می‌دانند. در آیه‌ی ۳۳ سوره مائده آمده است: «إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِینَ یُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَیَسْعَوْنَ فِی الْأَرْضِ فَسَادًا أَنْ یُقَتَّلُوا أَوْ یُصَلَّبُوا...».  در فقه اسلامی، جاسوسی برای دشمن (به ویژه اگر موجب آسیب به اساس اسلام یا امنیت مسلمانان شود) با ادله‌ای نظیر «نفی سبیل» قاعده نفی هرگونه سلطه کافران بر مسلمانان، لن یجعل الله للکافرین علی المؤمنین سبیلاً (141 / نساء) نهی شده است.

۱۴۰۵/۰۳/۳۰

اصل ممر بودن آبراهه یک پایه محکمی ندارد؛ ممر بودن آن در طول زمان اتفاق افتاده است، اما حق شرعی و قانونی برای عبور و مرور کنندگان ایجاد نمی‌کند،از نظر فقهی ما اینجا نمی‌توانیم  بگوییم چون، از سابق اینجا کشتی‌هایی تردد می‌کردند پس این یک راه مشترک است و در نتیجه تردد کنندگان حق عبور و مرور دارند و از آنجا که حق عبور و مرور برای آن‌ها ثابت است، حریم بودن برای ما ثابت نیست.

۱۴۰۵/۰۳/۲۸

آیه ۲۵ سوره حدید یکی از جامع‌ترین چارچوب‌های قرآنی برای فهم حکمرانی عادلانه را ارائه می‌کند. قرآن در این آیه از ارسال پیامبران با «بینات»، «کتاب» و «میزان» سخن می‌گوید و هدف آن را چنین بیان می‌کند: «لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ»؛ یعنی مردم خود برای تحقق عدالت قیام کنند. بر این اساس، عدالت در منطق قرآن نه صرفاً نتیجه فرمان حاکم، بلکه محصول پیوند سه عنصر اساسی است: هدایت الهی، مشارکت مردم و اقتدار حاکمیت.

۱۴۰۵/۰۳/۲۵

پژوهشی جدید که به سرپرستی جولیان نیارکو (Julian Nyarko)، استاد دانشکده حقوق استنفورد انجام شده است، نشان می‌دهد که استادان حقوق به‌طور چشمگیری پاسخ‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی به پرسش‌های دانشجویان را به پاسخ‌های نوشته‌شده توسط همکاران خود ترجیح می‌دهند؛ این یافته‌ها در حوزه‌ای که کاملاً به قضاوت و استدلال وابسته است، می‌تواند آینده آموزش عالی و نحوه تدریس در دانشگاه‌ها را دگرگون کند.

۱۴۰۵/۰۳/۱۶

تقلیل فضای مجازی به تشبیهِ ساده‌انگارانه‌ی «اتوبان»، نه یک استعاره‌ی روشنگر، که آدرسِ غلطی برای فرار از مسئولیت است. اگر این فضا را به اتوبان تشبیه می‌کنیم، باید بپذیریم که هیچ مسیرِ مواصلاتیِ استاندارد در جهان، بدون حضورِ مقتدرِ «پلیس راهور»، ضوابطِ دقیقِ ایمنی و «پاسخگویی حقوقی» معنا نمی‌یابد. در این‌جا، «مدیریت»، نه یک اقدامِ واکنشی برای انسداد، بلکه ضرورتی برای صیانت از امنیتِ ملی در برابر «آنارشیِ دیجیتال» است.

۱۴۰۵/۰۳/۱۲