به گزارش خبرنگار پایگاه خبری – تحلیلی مفتاح علوم انسانی اسلامی، به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی؛ پنجمین نشست از سلسله نشست های«هم‌اندیشی ادبیات جاری جنگ تحمیلی سوم» توسط گروه ادبیات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با همکاری اندیشکده ادبیات پایداری روز یکشنبه ۱۰ خرداد ماه به صورت برخط برگزار ‌شد؛ در این نشست نشست دکتر سیدحسین شهرستانی، دکتر امین بابازاده، حجت الاسلام مهدی جهان، دکتر حامد صافی و محمدحسن شاهنگی به ایراد سخن پرداختند.

دکتر شهرستانی: زبان فارسی در کانون گفتمان مقاومت

دکتر سیدحسین شهرستانی در ابتدای این جلسه گفت: معناداری جنگ از مسیر زبان و ادبیات می‌گذرد. در این جنگ به طور خاص زبان فارسی وجود دارد و جزئی از این نزاع است؛ این نقش هم در کلام رهبر شهیدمان وجود دارد و هم در کلام رهبر جدید نیز نمود دارد. زبان در گفتمان مقاومت، جایگاه والایی دارد. سرحدات و مرز مواجهه و مقابله ما با دشمن، زبان است. دشمن در ساحت زبان، مدام به ما تهاجم می‌کند. همان طور که دلار امریکا بخشی از رکن قدرت اقتصادی و مادی غرب است،‌ بخشی از هژمونی غرب، مبتنی بر رواج زبان انگلیسی است. همان طور که گسترش اقتصاد مقاومتی در دستور کار قرار دارد، باید رواج و گسترش زبان فارسی هم از نظر دور نگه داشته نشود. باید اهتمام غیورانه و متعصبانه نسبت به این مهم داشت. سیدحسن نصر الله می‌گفت: زبان دین، زبان عربی است و زبان مقاومت، زبان فارسی است. برخی کلمات نقش محوری در این زبان دارند و همه ما سر سفره طیبه آنها نشسته‌ایم. یکی از این کلمات کلیدی کلمه شهادت است. این واژه جدای از مدلولش بار زیادی دارد و تقریباً ترجمه‌ناپذیر است. وی ادامه داد:  شهادت یک لفظی  است که در پس آن یک سنت فلسفی، عرفانی و دینی عمیقی وجود دارد. این مفهوم در عصر انقلاب اسلامی یک صورت جدیدی پیدا می‌کند. مفهوم بازیافته از شهادت، بار کل انقلاب اسلامی را بر دوش خود گرفته است. حقیقتاً انقلاب اسلامی، جمهوری شهادت است. شهادت،‌ پرتودهی معنایی دارد و معادلات را عوض می‌کند طوری که مردن و کشته شدن تبدیل به شهید شدن می‌شود. مهم‌ترین گوهر روایی ما چه در جنگ 8ساله و چه در جنگ 12 روزه و چه در جنگ 40 روزه، ذیل همین مفهوم شهادت قابل طرح است. اساساً دال مرکزی نبرد ما حول محور شهادت می‌چرخد. باید گرد این مفهوم چرخید و به لحاظ روایی و معنایی آن را توضیح بدهیم. سرنوشت جنگ اخیر با همین مفهوم دگرگون شد. به همین دلیل شهادت رهبر بر خلاف تصور دشمن موجب فروپاشی سیاسی در کشور نشد. دشمن گمان می‌کرد خلأ قدرت ایجاد می‌شود، اما این طور نشد و عاطفه ملی طور دیگری در ایران عمل نمود. پس در میدان، کلمه کار می‌کند و عمل می‌کند. مرز ما با دشمن، کلمه است. کلمه ما، کلمه شهادت است و کلمه دشمن، کشتن است. شهادت یک تسکین معنوی فقط نیست، شهادت تعیین‌کننده عنصر میدان نبرد است و شرایط تاریخی را تغییر می‌دهد.

دکتر حامد صافی: گسترش انگلیسی محصول سلطه علمی غرب است

دکتر حامد صافی در این جلسه گفت: باید دقت کرد آیا زبان به خودی خود می‌تواند جزئی از هژمونی به حساب آید؟ یا اینکه به پشتوانه مولفه‌های دیگر این امر اتفاق می‌افتد؟ زبان انگلیسی از حیث غنای امکانات زبان قوی‌ای به حساب نمی‌آید و زبان ضعیفی است و زبان عربی به مراتب بالاتر و اصیل‌تر است یا زبان فارسی را به عنوان کهن‌ترین زبانی می‌شناسیم که هنوز زنده است. امروزه چون علم و دانش دارای خاستگاه غربی است، ما مجبوریم که زبان علم را که همان انگلیسی است، فرا بگیریم. به نظر من، خود زبان به خودی خود نمی‌تواند یک عامل هژمونی به حساب آید و نیاز به عوامل اصیل دیگری است.

دکتر امین بابازاده: مقاومت زمینه‌ساز شکل‌گیری امت واحده است

دکتر امین بابازاده در این جلسه گفت: مقاومت باعث شکل‌گیری امت واحده شده است و این امت واحده در سه رکن جامعه یعنی، رفتار حکمرانی، ارزش‌های ایدئولوژیک و علم و آگاهی تجلی می‌کند که اندیشه‌ی آرمانی حزب‌الله این قابلیت را دارد، ولی همواره عوامل افساد در جامعه نیز به عنوان ضد مقاومت خونمایی می‌کنند که باعث انشقاق در وحدت امت می‌شوند و حدود خلل و تخلف این ضد مقاومت، باعث تکثر جوامع ایمانی شده است؛ پس مقاومت روشی برای شکل‌گیری، گسترش و تعالی این تمدن است که برای آن باید با عمل به تکالیف دینی قدم نخست را برای مقابله با دشمن برداشت تا در نهایت به دروازه‌های آرمانشهر اسلامی ‌رسید، مانند اینکه مسلمان باید انفاق کند تا اقتصاد در معیشت آحاد امت پیدا شود و این انفاق به جایی می‌رسد که انسان مسلمان هر لحظه خودشان را در میدان جهاد فی سبیل الله انفاق می‌کند؛ جامعه‌ آرمانی اسلامی مذکور، امکان پدید آوردن تمدن اسلامی حزب‌الله را دارد و اندیشه‌های جدید در انسان مسلمان در عین توجه به جهات مدرن، سعی می‌کند که تحولات معرفتی جهان مدرن را بدون هیچ پارادوکس و بن‌بستی درک کند.

حجت الاسلام مهدی جهان: مقاومت ملی بدون روایت فرهنگی به فراموشی سپرده می‌شود

حجت الاسلام مهدی جهان در این نشست گفت: در انواع جنگ، نوع جنگ تمدنی، مهمترین و مؤثرترین شکل از جنگ است که تغییرات سیاسی و اجتماعی بسیاری در طول تاریخ شکل داده است، چون علت برتری یک نظام‌های حکومتی و جامعه‌ی فرهنگی یا ظهور و سقوط انواع تمدن‌ها، جنگ تمدنی است. از سوی دیگر ملاک مشروعیت جنگ و برتری‌های اجتماعی خاص که آن جوامع را در صدر جوامع بشری قرار می‌دهند نیز، مولود همین جنگ تمدنی است. همچنین باید گفت جنگ تمدنی انواع جوامع بسته و منزوی را مجبور به گشایش می‌کند، پس جنگ تمدنی با توسل به زور، هر انزوای روانی را به تمدن اجتماعی سیر می‌دهد. بنابراین جنگ تمدنی، نیرومندترین و مؤثرترین شکل تحولات تمدنی است. وی افزود: جنگ تمدنی، جنگی قطعی و ضروری است که ناچار بین دو یا چند تمدن، بالضروره شکل می‌گیرد و هنگام وقوع تنازع و تقابل بین دو تمدن، مقاومت یکی از رفتارهای تمدنی انسان است که این قسمتی از این مقاومت در روایت از تمدن است و اصلاً هنگام روایت از تمدن است که مقاومت عمومیت پیدا می‌کند بنابراین برای انسجام و عمومیت این روایت فرهنگی باید اصولی را روایت کرد؛ یکم، نوع انسان‌شناسی متناسبی با فرهنگ اجتماعی، باید به معرفت عمومی تبدیل شود. دوم، با ابزار حکومتی و رفتار نخبگانی، معرفت عمومی به یک کنش جمعی تبدیل شود. سوم، امکانات روایی متناسب با مقاومت فرهنگی، مانند سینمای فرهنگی، انحا و اشکال شعر، مفاهیم و لوازم تئاتر سیاسی، مقدمات نوشتن زندگی‌نامه و خاطره و …  برای جامعه راویان تامین شود. اگر روایت فرهنگی از مقاومت ملی فرهنگی ایرانیان صورت نگیرد و روایت خطی و بدون خلاقیت در علم اجتماعی جایگزین آن شود، کنش اجتماعی ملی محدود به نخبگان می‌شود و مقاومت ملی ایرانیان در میان عموم مردم فراموش می‌شود.

محمدحسن شاهنگی: کنشگران فرهنگی از ظرفیت گفت‌وگوی صمیمانه در خیابان بهره بگیرند

محمدحسن شاهنگی در این نشست گفت: خیابان امروز یکی از مدیوم‌های رسانه‌ای نوین جدید گفتمان انقلاب اسلامی است؛ این سنگر نیازمند قالب‌های مختص خود برای مخاطبان حاضر در آن است. مثلاً می‌توانیم به قالب مهم روایت شفاهی یا داستان شفاهی اشاره کرد که در کف جامعه مخاطب را بهره‌مند سازد. گاهی اوقات ارتباط چهره به چهره، موردی و تکی، کارایی بزرگی دارد که چه بسا ارتباطات دیگر مشابه آن را نداشته باشند. گفتگوی صمیمانه هر کنشگر فرهنگی با بهره‌گیری از کلمات، ‌ادبیات و هنر با مردم حاضر در خیابان‌ها شاید در بادی امر، کم‌بازده، بی‌فایده و کم‌اهمیت جلوه کند، اما دارای برکات فردی و ‌اجتماعی منحصر به فردی است.