مرکز پایش و فراداده این مرکز، در گزارش جدید رادار فضای مجازی، به بررسی و مقایسه روندهای محتوایی و آماری پنج سکوی داخلی روبیکا، ایتا، بله، سروش پلاس و ویراستی در بازه 6 ‌ماهه فروردین تا شهریور ۱۴۰۵ پرداخته است. در این گزارش، علاوه بر بررسی سهم محورهای اصلی و زیرموضوع‌های محتوایی، نسبت تولید محتوا به میزان بازدید و تغییرات الگوی محتوایی سکوها در طول 6  ماه، آمار فعالیت آن‌ها از نظر حجم محتوای تولیدشده، تعداد کانال‌ها و صفحات فعال و میزان بازدید نیز مقایسه شده است. این تحلیل با هدف شناسایی موضوعات پرتکرار و پربازدید، مقایسه تفاوت‌های محتوایی و آماری سکوها و بررسی تغییر اولویت‌های محتوایی و الگوهای فعالیت آن‌ها در دوره مورد مطالعه انجام شده است. نتایج بررسی، ضمن ارائه تصویری مقایسه‌ای از جایگاه موضوعات سیاسی–امنیتی، اقتصادی، اجتماعی و دینی–انقلابی در سکوهای داخلی، تفاوت میان حجم تولید محتوا و میزان بازدید در این سکوها را نیز نشان می‌دهد. لازم به ذکر است که تحلیل‌های محتوایی این گزارش بر اساس محتوای پربازدید بررسی‌شده انجام شده و لزوماً نماینده تمام محتوای منتشرشده در این سکوها نیست.

آمار فعالیت پنج سکوی داخلی در شش‌ماهه نخست ۱۴۰۵

بررسی آمار محتوای تولیدشده، کانال‌ها و صفحات فعال و میزان بازدید پنج سکوی داخلی روبیکا، ایتا، بله، سروش پلاس و ویراستی در بازه فروردین تا شهریور ۱۴۰۵ نشان می‌دهد این سکوها از نظر حجم تولید محتوا و میزان بازدید، تفاوت قابل‌توجهی با یکدیگر دارند.

روبیکا

روبیکا با ۲۲۷.۷ میلیون محتوای تولیدشده و ۵۱۲.۹ هزار کانال فعال، از نظر تولید محتوا در رتبه دوم قرار دارد. با این حال، این سکو با ثبت ۷۸۰.۵ میلیارد بازدید، فاصله زیادی با سایر سکوها دارد و در رتبه نخست بازدید قرار گرفته است.

ایتا

ایتا با تولید ۲۳۹.۱ میلیون محتوا و برخورداری از ۲۹۸.۵ هزار کانال فعال، بیشترین حجم تولید محتوا را در میان پنج سکوی بررسی‌شده به خود اختصاص داده است. با وجود این، میزان بازدید آن ۸۷.۴ میلیارد بوده و از این نظر در رتبه سوم قرار دارد.

بله

بله با ۱۲۰.۳ میلیون محتوای تولیدشده و ۲۱۶.۲ هزار کانال فعال، از نظر حجم تولید محتوا در رتبه سوم است؛ اما با ثبت ۲۰۶.۲ میلیارد بازدید، رتبه دوم را در میان سکوها دارد. بله با وجود تولید محتوایی تقریباً نصف ایتا، بیش از دو برابر آن بازدید ثبت کرده است.

سروش پلاس

سروش پلاس در این بازه ۲۳.۳ میلیون محتوا تولید کرده و ۲۹ هزار کانال فعال داشته است. میزان بازدید این سکو نیز ۱۴.۱ میلیارد بوده است. سروش پلاس از نظر تولید محتوا در رتبه چهارم قرار دارد.

ویراستی

ویراستی با ۵.۸ میلیون محتوای تولیدشده، کمترین حجم تولید محتوا را در میان پنج سکوی بررسی‌شده دارد. با این حال، تعداد صفحات فعال آن به ۱۱۵.۵ هزار صفحه می‌رسد. همچنین، ضریب نفوذ ثبت‌شده برای ویراستی در این دوره ۹۹۵.۹ میلیون بوده است.

مقایسه عملکرد پنج سکو

مجموع محتوای تولیدشده در این پنج سکو طی شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ به حدود ۶۱۶.2 میلیون محتوا رسیده است. همچنین، مجموع بازدید چهار سکوی روبیکا، ایتا، بله و سروش پلاس حدود یک‌هزار و ۸۸ میلیارد بازدید بوده است. آمار ویراستی به دلیل ثبت ضریب نفوذ به‌جای بازدید، در این محاسبه لحاظ نشده است.

از نظر سهم تولید محتوا، ایتا با ۳۸.۸ درصد و روبیکا با ۳۷ درصد، در مجموع نزدیک به ۷۶ درصد از کل محتوای تولیدشده در سکوهای داخلی را به خود اختصاص داده‌اند. سهم بله ۱۹.۵ درصد، سروش پلاس ۳.۸ درصد و ویراستی ۰.۹ درصد بوده است. در توزیع بازدیدها نیز روبیکا به‌تنهایی ۷۱.۷ درصد از مجموع بازدید چهار سکوی دارای این شاخص را در اختیار دارد و سهم بله نیز حدود ۱۹ درصد است. به این ترتیب، نزدیک به ۹۱ درصد از کل بازدیدها به این دو سکو اختصاص یافته است. سهم بازدید‌های ایتا ۸ درصد و سروش پلاس نیز حدود ۱.۳ درصد بوده است. مقایسه سهم تولید محتوا و سهم بازدید، تفاوت عملکرد ایتا و روبیکا را به‌خوبی نشان می‌دهد. ایتا با سهم ۳۸.۸ درصدی از تولید محتوا، تنها ۸ درصد از بازدیدها را به خود اختصاص داده است؛ در مقابل، روبیکا با سهمی نزدیک به ایتا در تولید محتوا، ۷۱.۷ درصد از بازدیدها را ثبت کرده است. میانگین بازدید به‌ازای هر محتوای تولیدشده نیز این تفاوت را تأیید می‌کند. این شاخص در روبیکا حدود ۳ هزار و ۴۲۷ بازدید، در بله هزار و ۷۱۴ بازدید، در سروش پلاس ۶۰۵ بازدید و در ایتا ۳۶۶ بازدید بوده است. از نظر میزان تولید محتوا به‌ازای هر کانال فعال نیز، ایتا با حدود ۸۰۱ محتوا و سروش پلاس با حدود ۸۰2 محتوا به‌ازای هر کانال در رتبه بالاتری قرار می‌گیرند. این میزان در بله حدود ۵۵۶ و در روبیکا حدود ۴۴۴ محتواست. در ویراستی نیز به‌ازای هر صفحه فعال، به‌طور میانگین حدود ۵۰ محتوا تولید شده است.

پنج سکو، پنج الگوی محتوایی متفاوت

بررسی سه محور اصلی محتوایی پنج سکوی داخلی در شش‌ماهه فروردین تا شهریور ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که این سکوها، با وجود اشتراک در برخی موضوعات، الگوهای محتوایی متفاوتی دارند. این بررسی بر اساس محتوای پربازدید هر ماه انجام شده و لزوماً نماینده کل محتوای منتشرشده در هر سکو نیست. در هر سکو، برای هر محور نیز پرمحتواترین و پربازدیدترین زیرموضوع مشخص شده است. ایتا: سه محور سیاسی-امنیتی و سیاست خارجی، اجتماعی، خدمات و سبک زندگی و دینی-انقلابی، در مجموع حدود ۸۰ درصد محتوای شش‌ماهه و حدود ۸۰ درصد بازدید را به خود اختصاص داده‌اند. به دلیل غیرقابل‌اتکا بودن آمار بازدید فروردین، سهم محتوا بر اساس کل شش‌ماه و سهم بازدید بر اساس اردیبهشت تا شهریور محاسبه شده است.

در محور سیاسی‌ـ‌امنیتی و سیاست خارجی، «جنگ، حملات و بازدارندگی» و در محور دینی‌ـ‌انقلابی، «رهبری، انقلاب و شهادت» پرمحتواترین و پربازدیدترین زیرموضوع‌ها هستند؛ در محور اجتماعی، خدمات و سبک زندگی نیز موضوع «سلامت، زیبایی و سبک زندگی» پرمحتواترین زیرموضوع است. روبیکا: سه محور سیاسی-امنیتی و سیاست خارجی، اجتماعی-فرهنگی و سرگرمی و اقتصاد و معیشت، در مجموع ۸۵.۲ درصد محتوا و ۸۳.۶ درصد بازدید این سکو را به خود اختصاص داده‌اند.

در محور سیاسی‌ـ‌امنیتی و سیاست خارجی، موضوع «جنگ، اسرائیل و بازدارندگی»، در محور اجتماعی‌ـ‌فرهنگی و سرگرمی، موضوع «خانواده، روابط و سبک زندگی» و در محور اقتصاد و معیشت، موضوع «ارز، طلا و بازارهای مالی» پرمحتواترین و پربازدیدترین زیرموضوع‌ها هستند. ویراستی: در این سکو، به‌جای بازدید از شاخص ‏«ضریب نفوذ»‏ استفاده می‌شود. سه محور سیاسی-امنیتی و سیاست خارجی، دینی-انقلابی و اجتماعی-فرهنگی، در مجموع حدود ۷۶ درصد محتوا و ۸۰.۴ درصد ضریب نفوذ ویراستی را شامل می‌شوند.

در محور اجتماعی‌ـ‌فرهنگی، موضوع «خانواده، زنان و سبک زندگی»، در محور دینی‌ـ‌انقلابی، موضوع «رهبری، امام شهید و شهدا» و در محور سیاسی‌ـ‌امنیتی و سیاست خارجی، «جنگ، اسرائیل و بازدارندگی» پرمحتواترین و پرنفوذترین زیرموضوع‌ها هستند. بله: سه محور سیاسی-امنیتی و سیاست خارجی، اقتصاد و معیشت و اجتماعی-خدماتی، در مجموع ۸۵.۷ درصد محتوا و ۸۶.۵ درصد بازدید این سکو را در بر می‌گیرند.

در محورهای سیاسی‌ـ‌امنیتی، اقتصاد و معیشت و اجتماعی‌ـ‌خدماتی، به‌ترتیب زیر موضوع «جنگ، اسرائیل و بازدارندگی»، «ارز، طلا و بازارهای مالی» و «سلامت و زیبایی» بیشترین محتوا و بازدید را داشته‌اند. سروش‌پلاس: سه محور اجتماعی-فرهنگی و سرگرمی، سیاسی-امنیتی و سیاست خارجی و دینی-انقلابی، در مجموع حدود ۷۵ درصد محتوا و حدود ۵۷ درصد بازدید این سکو را شامل می‌شوند.

در سروش‌پلاس، تفاوت میان سهم محتوا و سهم بازدید تا حد زیادی به حوزه‌ای خارج از سه محور اصلی مربوط می‌شود. حوزه ‏«فناوری، خدمات پلتفرمی و تبلیغات»‏ با وجود سهم ۷ درصدی از محتوا، ۲۹.۶ درصد کل بازدید سروش‌پلاس را به خود اختصاص داده است. در محور اجتماعی‌ـ‌فرهنگی و سرگرمی، «خانواده، روابط و سبک زندگی»، در محور دینی‌ـ‌انقلابی، «رهبری، انقلاب و شهدا» و در محور سیاسی‌ـ‌امنیتی و سیاست خارجی نیز «جنگ، اسرائیل و بازدارندگی» پرمحتواترین و پربازدیدترین زیرموضوع‌ها هستند.

مقایسه محورهای محتوایی پنج سکو

محور سیاسی-امنیتی و سیاست خارجی در چهار سکوی ایتا، روبیکا، ویراستی و بله، محور نخست محتوایی است؛ درحالی‌که در سروش‌پلاس، محور اجتماعی-فرهنگی و سرگرمی در رتبه اول قرار دارد. با این حال، موضوع جنگ و بازدارندگی در هر پنج سکو از زیرموضوعات پیشتاز محور سیاسی است. در ترکیب سایر محورها نیز تفاوت‌هایی دیده می‌شود؛ ایتا، ویراستی و سروش‌پلاس بر محور دینی-انقلابی تمرکز دارند، درحالی‌که روبیکا و بله محور اقتصاد و معیشت را در میان سه محور اصلی خود جای داده‌اند. همچنین، ‏«سلامت و زیبایی»‏ در ایتا و بله و ‏«خانواده و سبک زندگی»‏ در روبیکا، سروش‌پلاس و ویراستی، زیرموضوع پیشتاز محور اجتماعی است.

خبر یا تحلیل؟ هر سکو بیشتر چه محتوایی منتشر می‌کند؟

محتوای هر سکو در این بررسی به سه دسته تقسیم شده است: خبر ‏(اطلاع‌رسانی ساده)‏، تحلیل و اظهارنظر ‏(تفسیر رویدادها یا بیان موضع)‏ و محتوای غیرخبری ‏(مانند تبلیغات، سرگرمی، پویش‌ها و مناسبت‌ها)‏. در هر سکو، سهم هر دسته از کل محتوا و سهم آن از بازدیدها بررسی شده است. در ویراستی، به‌جای بازدید از شاخص ‏«ضریب نفوذ»‏ استفاده می‌شود. ایتا: خبر با سهم ۴۷.۲ درصدی، بزرگ‌ترین بخش محتوای ایتاست؛ اما فقط ۳۰.۵ درصد بازدیدها را به خود اختصاص داده است. در مقابل، تحلیل و اظهارنظر با سهم ۲۳.۳ درصدی از محتوا، ۳۱.۷ درصد بازدیدها را جذب کرده است. محتوای غیرخبری، شامل تبلیغات، فراخوان‌ها و پویش‌های خیریه و خدماتی، نیز ۲۹.۵ درصد محتوا و ۳۷.۹ درصد بازدید را به خود اختصاص داده است.

روبیکا: بخش عمده محتوای روبیکا خبر است؛ به‌طوری‌که خبر ۶۶.۶ درصد محتوا و ۵۹.۵ درصد بازدید را تشکیل می‌دهد. تحلیل و اظهارنظر ۲۲.۵ درصد محتوا و ۲۵.۲ درصد بازدید را به خود اختصاص داده و تبلیغات و سایر محتواها نیز سهمی معادل ۱۰.۹ درصد محتوا و ۱۵.۴ درصد بازدید دارند.

ویراستی: خبر در ویراستی سهم کمتری دارد و ۱۳.۹ درصد محتوا و ۱۱.۷ درصد ضریب نفوذ را شامل می‌شود. تحلیل و موضع‌گیری، ۲۵.۸ درصد محتوا و ۳۱.۸ درصد ضریب نفوذ را به خود اختصاص داده است. بیشترین سهم مربوط به محتوای غیرخبری است که موضوعاتی مانند شعار، پویش، محتوای مذهبی، شعر و ارتباطات روزمره را در بر می‌گیرد؛ این دسته ۶۰.۳ درصد محتوا و ۵۶.۵ درصد ضریب نفوذ دارد. اگر فقط خبر و تحلیل را در نظر بگیریم، تحلیل ۶۵.۱ درصد محتوا و ۷۳.۲ درصد ضریب نفوذ این دو دسته را به خود اختصاص می‌دهد. این الگو نشان می‌دهد که ویراستی، به‌ویژه در حوزه سیاسی، بیشتر فضایی برای بیان نظر و موضع‌گیری است تا بستری برای انتشار خبر.

بله: خبر با سهم ۷۶ درصدی از محتوا و ۶۷ درصدی از بازدید، بیشترین سهم را در محتوای بله دارد. تحلیل و اظهارنظر با وجود سهم ۱۵.۲ درصدی از محتوا، ۲۳.۴ درصد بازدیدها را جذب کرده است. تبلیغات و سایر محتواها نیز ۸.۸ درصد محتوا و ۹.۶ درصد بازدید را شامل می‌شوند. در مقایسه خبر و تحلیل، تحلیل تنها ۱۶.۷ درصد از محتوای این دو دسته را تشکیل می‌دهد، اما سهم آن از بازدید به ۲۵.۸ درصد می‌رسد؛ یعنی سهم تحلیل از بازدید، بیشتر از سهم آن از تولید محتواست.

سروش‌پلاس: بیش از نیمی از محتوای سروش‌پلاس در دسته خبر و تحلیل قرار نمی‌گیرد و شامل سرگرمی، مناسبت‌ها، تبلیغات و مطالب خدماتی است. این دسته ۵۱.۷ درصد محتوا و ۴۲.۷ درصد بازدید را به خود اختصاص می‌دهد. خبر ۴۴.۲ درصد محتوا و ۵۴.۷ درصد بازدید را تشکیل می‌دهد؛ در مقابل، تحلیل و اظهارنظر تنها ۴.۱ درصد محتوا و ۲.۶ درصد بازدید را شامل می‌شود. با مقایسه صرفاً خبر و تحلیل، ۹۱.۵ درصد محتوا و ۹۷.۴ درصد بازدید به خبر اختصاص دارد و سهم تحلیل از این دو دسته، به‌ترتیب ۸.۵ و ۲.۶ درصد است. این الگو نشان می‌دهد که در بخش خبری و سیاسی سروش‌پلاس، انتشار خبر بر تحلیل و اظهارنظر غلبه دارد.

کدام سکو خبرمحورتر است؟

بله با ۷۶ درصد و روبیکا با ۶۶.۶ درصد، بیشترین سهم خبر را در میان پنج سکو دارند. پس از آن‌ها، ایتا با ۴۷.۲ درصد و سروش‌پلاس با ۴۴.۲ درصد قرار می‌گیرند؛ البته سهم بالای محتوای غیرخبری در این دو سکو دلایل متفاوتی دارد: در ایتا، تبلیغات، فراخوان‌ها و پویش‌های خیریه و خدماتی سهم قابل‌توجهی دارند؛ در سروش‌پلاس نیز سرگرمی، مناسبت‌ها، تبلیغات و مطالب خدماتی بخش بزرگی از محتوا را تشکیل می‌دهند. ویراستی با سهم ۱۳.۹ درصدی، کمترین میزان محتوای خبری را دارد.

بررسی تغییر روند محتوایی 5 سکو در 6 ماه نخست سال

ایتا

در سکوی ایتا با پایان اوج بحران جنگ، محتوای سیاست و امنیت جایگاه خود را از دست نمی‌دهد و سهم این حوزه در تمام ماه‌ها بین حدود ۳۶ تا ۴۶ درصد باقی مانده است. افزایش محتوای اجتماعی و خدماتی در اردیبهشت و دوباره در شهریور نشان‌دهنده رشد محتوای سلامت، آموزش، استخدام، تبلیغات و خدمات کاربردی است. تیر ماه نیز به‌دلیل مناسبت‌های مذهبی و محتوای مربوط به رهبری، شهادت، محرم و اربعین، بالاترین سهم محتوای دینی–انقلابی را داشته است.

روبیکا

روند کلی نشان می‌دهد که محتوای روبیکا در طول این شش ماه از تمرکز بر موضوعات سیاسی–امنیتی به سمت تنوع بیشتر حرکت کرده است. سهم محتوای سیاسی–امنیتی از ۶۱٫۱ درصد در فروردین به ۴۸٫۲ درصد در شهریور کاهش یافته است؛ در مقابل، سهم موضوعات اقتصادی از ۱۴٫۲ به ۱۹٫۶ درصد و محتوای اجتماعی–فرهنگی و سرگرمی از ۱۰٫۲ به ۲۱٫۶ درصد افزایش پیدا کرده است. با وجود این تغییرات، سیاست همچنان محور اصلی محتوای روبیکاست؛ به‌طوری‌که در شهریور نیز نزدیک به نیمی از محتوا به موضوعات سیاسی–امنیتی اختصاص داشته است.

ویراستی

روند محتوا در این سکو سه مرحله مشخص دارد: در خرداد و تیر، موضوعات سیاسی–امنیتی با محوریت جنگ، مذاکرات و تحولات داخلی پررنگ‌تر می‌شوند و سهم این حوزه در خرداد به ۵۱٫۵ درصد می‌رسد. در تیرماه، هم‌زمان با افزایش محتوای مرتبط با رهبری، شهادت و مناسبت‌های مذهبی، سهم محتوای دینی–انقلابی به بالاترین میزان خود، یعنی ۳۰٫۲ درصد، می‌رسد. از مرداد به بعد، سهم محتوای سیاسی–امنیتی کاهش می‌یابد و در مقابل، موضوعات اجتماعی–فرهنگی و اقتصادی رشد می‌کنند؛ با این حال، سیاست همچنان پررنگ‌ترین محور محتوایی باقی می‌ماند.

بله

روند محتوای بله نشان می‌دهد که این سکو در طول شش ماه، از تمرکز بیشتر بر موضوعات سیاسی–امنیتی به سمت مسائل اقتصادی و نیازهای روزمره کاربران حرکت کرده است. سهم محتوای سیاسی–امنیتی از ۶۴٫۱ درصد در فروردین به ۳۸٫۸ درصد در شهریور کاهش یافته؛ در مقابل، سهم محتوای اقتصادی و معیشتی از ۱۱٫۲ به ۲۸٫۳ درصد رسیده است. محتوای اجتماعی–خدماتی نیز با افزایش از ۱۳٫۵ به ۲۰٫۳ درصد، سهم بیشتری از محتوا را به خود اختصاص داده است. در مجموع، اگرچه سیاست همچنان پررنگ‌ترین محور محتوایی بله است، رشد موضوعات اقتصادی و اجتماعی نشان‌دهنده افزایش توجه به مسائل معیشتی و نیازهای روزمره کاربران است.

سروش‌پلاس

در این سکو، محتوای اجتماعی–فرهنگی در بیشتر ماه‌ها بیشترین سهم را داشته است و در اردیبهشت به بیش از نیمی از کل محتوا رسیده است. تیرماه همچنین نقطه اوج محتوای دینی–انقلابی است؛ سهم این محور با رسیدن به ۱۹٫۷ درصد، بیشترین میزان را در دوره بررسی‌شده ثبت کرده است. از مرداد به بعد، سهم محتوای اجتماعی–فرهنگی دوباره افزایش یافته و در شهریور به ۴۷٫۱ درصد رسیده، در حالی که سهم محتوای سیاسی–امنیتی به ۲۰٫۶ درصد کاهش یافته است.

جمع بندی

در یک نگاه کلان، بررسی پنج سکوی ایتا، بله، روبیکا، ویراستی و سروش‌پلاس نشان می‌دهد که الگوی واحدی بر محتوای شبکه‌های اجتماعی حاکم نیست. یک رویداد واحد مانند جنگ، در هر سکو با تأکیدهای متفاوت سیاسی، امنیتی، دینی و معیشتی بازتاب پیدا می‌کند. روند شش‌ماهه نیز نشان می‌دهد که افزایش محتوای سیاسی در دوره بحران، در همه پلتفرم‌ها به یک اندازه پایدار نمی‌ماند. در بله و روبیکا، سهم موضوعات اقتصادی و اجتماعی در طول دوره افزایش یافته است؛ در ایتا و ویراستی، محتوای سیاسی–امنیتی همچنان جایگاه پررنگی دارد و در سروش‌پلاس نیز ترکیب محتوایی در طول ماه‌ها تغییر می‌کند. موضوعات اقتصادی و معیشتی، محتوای اجتماعی و خدماتی و موضوعات دینی–انقلابی، متناسب با ویژگی هر سکو، سهم متفاوتی از محتوا و بازدید دارند. در مجموع، می‌توان ایتا را بستری با حضور پررنگ محتوای سیاسی–هویتی، بله و روبیکا را سکوهایی با ترکیب متنوع‌تر محتوای خبری، اقتصادی و اجتماعی، ویراستی را بستری با تأکید بر موضع‌گیری‌های سیاسی و گفتمانی و سروش‌پلاس را سکویی با ترکیبی از کارکردهای خبری، اجتماعی و توزیع محتوای رسمی توصیف کرد.