اقدام فرامنطقه‌ای در صورتی که موجب انصراف دشمن از حمله شود مجاز است / در دین اسلام شهوت انتقام‌گیری نفسانی وجود ندارد

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری – تحلیلی مفتاح علوم انسانی اسلامی، حضرت آیت‌الله سید ابوالحسن مهدوی، استاد درس خارج حوزه علمیه اصفهان در گفتگویی اختصاصی با پایگاه خبری علوم انسانی مفتاح مطرح کرد؛

سوال:
روز قبل از آتش‌بس که خوف از حمله به نیروگاه‌ها و حتی انفجار بمب هسته‌ای وجود داشت سپاه آمریکا را به حمله فرامنطقه‌ای تهدید کرد، به لحاظ فقهی حمله فرامنطقه‌ای را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

آیت‌الله سید ابوالحسن مهدوی:

وقتی دشمن تهدید به حمله به نیروگاه‌ها و حتی انفجار بمب هسته‌ای می‌کند، نیروهای مسلح ما در مقام دفاع به کمترین حدّی که آن‌ها را منصرف و حملۀ آن‌ها را دفع نماید می‌توانند تهدید و اقدام نمایند ولو آنکه این اقدام فرامنطقه‌ای باشد و همۀ این احکام، زیرمجموعۀ دفاع معقولی است که شرع هم آن را تأیید نموده است و اگر این تهدید اثر نداشت، باید سطح تهدید و ارهاب خود را بالاتر ببرند تا جایی که این تهدید نیروهای مسلح ما کارساز شود و دشمن را واقعاً منصرف نماید پس از آن، دیگر وجهی برای تهدید یا اقدام عملی وجود ندارد، مگر آنکه انصراف دشمن تاکتیکی باشد که با احتمال یا احراز آن، نیروهای مسلح ما می‌توانند اقداماتی را انجام دهند تا دشمن را به انصراف واقعی بکشاند.

شاید بتوان گفت از همین قبیل است دستور نبی اکرم و رسول اعظم (صلی الله علیه و آله) برای حمله به کاروان تجارت مشرکین مکه.

آنچه مهم است اینکه باید بدانیم در دین اسلام شهوت انتقام‌گیری نفسانی وجود ندارد و آنچه اهمیت دارد نشاندن متجاوز در جای خود از طریق ارهاب و ترساندن او از حمله است که در آیۀ «و اعدوا …» (انفال/ ۶۰) هدف از تقویت قدرت و مهیابودن به انواع مهارت‌ها و قوای نظامی را ارهاب و ترساندن دشمنان از ارتکاب جایت است، نه جنگیدن ابتدایی با آن‌ها، و این ارهاب هم در بدو جنایت دشمن است و هم در استمرار جنایت اوست که هرگاه دشمن در وسط جنگ تقاضای صلح نمود باید اقتدار و قوت مسلمانان به گونه‌ای ارهاب‌گونه باشد که دشمن را به انصراف واقعی و صلح دائمی بکشاند. و به عبارت دیگر ارهاب هم فایدۀ دفعی و هم فایدۀ رفعی یعنی هم دفع حملۀ احتمالی دشمن و هم رفع استمرار حملۀ موجود دشمن می‌کند و نتیجۀ هردو صلح و امنیت و آرامش بین همۀ جوامع بشری است.

سوال:
از نظر فقهی، بازدارندگی تحت چه عنوانی تحلیل می‌شود؟ پس از آنکه متجاوز عقب نشست، تنبیه او جهت بازدارندگی تحت کدام عنوان فقهی قرار می‌گیرد؟ در شرایط فعلی بازدارندگی ما باید به چه صورت باشد مثلا رهبر انقلاب بحث کنترل تنگه و گرفتن غرامت را مطرح کردند، تا دچار تهاجم مجدد نشویم؟

آیت‌الله سید ابوالحسن مهدوی:

بازدارندگی دشمن از تجاوز، صورت دیگری از لزوم دفاع عقلی بعد از تجاوز دشمن است. و این هردو صورت یک سکه است و نتیجۀ آن یک چیز و آن عدم وقوع جنگ است.

در دین اسلام همان‌گونه که شروع به جنگ از طرف مسلمانان ممنوع است، دفع و رفع تجاوز و جنگ دشمن هم لازم است.

پس از آنکه متجاوز عقب نشست، عقب‌نشینی او دو حالت دارد:

الف. گاهی انصراف از جنگ همراه با پشیمانی واقعی است و حتی حاضر است جبران خسارت‌ها را هم بنماید، در این صورت موضوعی برای تنبیه متجاوز وجود ندارد. لذا فرمود اگر دشمن در ادامه جنگ تمایل به صلح پیدا کرد شما هم تمایل به آن نمایید و توکل بر خدا کنید: «و ان جنحوا للسلم فاجنح لها و توکل علی الله انه هو السمیع العلیم» (انفال/ ۶۲)

ب. گاهی هم این عقب‌نشینی و تقاضای صلح، یک نوع فریب‌دادن مسلمانان است که می‌خواهد آنچه را در میدان جنگ به دست نیاوردند یا نتوانستند به دست بیاورند را در این عقب‌نشینی ظاهری و موقت به دست آورند که در واقع این عقب‌نشینی ادامل همان جنگ و تحمیل خواسته‌های دشمن است و لازم است مسلمانان به دفاع معقول خود ادامه دهند و بدانند که خدای قهار آنان را کفایت کرده و به واسطۀ نصرت خویش و تلاش و مجاهدت مؤمنین، اسلام و مسلمین را تأیید می‌نماید و دل‌های مسلمانان را به الفت و وحدت و همدلی سوق می‌دهد که نمونۀ آن حضور بی‌نظیر مردم در شب‌ها در خیابان‌ها است. الفتی استثنائی که اگر برای تحصیل آن تمام اموال روی زمین را هم به مردم انفاق می‌کردیم نمی‌توانستیم آن را به دست بیاوریم. پس این الفتی الهی است که موجد آن پروردگار و شکر آن لازم است. « وَ إِنْ یُریدُوا أَنْ یَخْدَعُوکَ فَإِنَّ حَسْبَکَ اللهُ هُوَ الَّذی أَیَّدَکَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنینَ وَ أَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنْفَقْتَ ما فِی الْأَرْضِ جَمیعاً ما أَلَّفْتَ بَیْنَ قُلُوبِهِمْ وَ لکِنَّ اللهَ‌ أَلَّفَ بَیْنَهُمْ إِنَّهُ عَزیزٌ حَکیمٌ.» (انفال/ ۶۲-۶۳)

و اما بحث مدیریت تنگۀ هرمز و گرفتن غرامت، ارتباطی با جلوگیری از تهاجم مجدّد دشمن ندارد، زیرا این‌دو از حقوق ملت ایران است که ولو دشمن تهاجمی هم به کشور و نظام اسلامی ما نداشته باشد، حق ملت ایران است که با گرفتن غرامت نسبت به تهاجم گذشتۀ دشمن، جنایت او را جبران نماید و با مدیریت تنگه، حقوق فعلی و آیندۀ ملت ایران را استیفا نمایند.

سوال:
در صورت قتل و کشتار غیرنظامیان یا آسیب زدن به منابع طبیعی و زیرساخت‌ها، در این شرایط بازدارندگی ایران باید به چه صورت باشد؟ همچنین بازدارندگی ایران در مقابل حمله دشمن با سلاح هسته‌ای باید به چه صورت باشد؟

آیت‌الله سید ابوالحسن مهدوی:

دشمن در صورتی که اقدام به قتل و کشتار غیرنظامیان یا آسیب‌زدن به منابع طبیعی و زیرساخت‌ها نماید، ایران اسلامی نیز اجازه دارد سطح بازدارندگی خود را به اندازه‌ای بالا ببرد که دشمن را از اقدام خود پشیمان نموده و در محاسبات خود بفهمد که ضرری که زده، ضرر دیده و گاهی بیشتر ضرر خورده و نمی‌تواند از اصطلاح بزن دررو استفاده کند.

دشمن تا زمانی که از اقتدار مسلمانان نترسد یا در محاسبات خود اشتباه فکر کند، در فکر تجاوز و استمرار جنگ و گرفتن حداکثر خواسته‌های خود و تذلیل مسلمانان است و قانع به منفعتی دون منفعتی نیست و به اصطلاح، آش را با جایش می‌‌خواهد و از این ارادۀ نامشروع خود صرف‌نظر نمی‌کند تا همۀ برگ‌های احتمالی برنده شدن را بسوزاند و سپس وقتی جانش و حیثیتش در خطر افتاد به التماس می‌افتد. و قرآن در چنین حالتی که التماس دشمن از روی اجبار است و در آینده هرگاه احساس قوتی کند مجدداً حمله می‌نماید، می‌فرماید: در پیگیری و دنبال‌کردن دشمن سست نشوید: «و لا تهنوا فی ابتغاء القوم» (نساء/ ۱۰۴)

سوال:
اگر دشمن رسما اعلام ترک مخاصمه کند، اما هنوز خوف حملۀ مجدد از سوی او باشد، می‌توان به جنگ ادامه داد؟ حکم چنین موردی چیست؟

آیت‌الله سید ابوالحسن مهدوی:

پس اگر دشمن رسماً اعلام ترک مخاصمه کند اما این اعلام او صوری و ظاهری است و قرائنی وجود دارد که به جبر صورت جنگ را عوض کرده تا از راه دیگر به خواسته‌های نامعقول خود برسد، لذا خوف عقلایی حملۀ مجدد دشمن هنوز وجود دارد، در چنین صورتی می‌توان و بلکه باید به دفاع ادامه داد.

توجه داشته باشیم که این تغییر صورت جنگ و به ظاهر تقاضای صلح، گاهی موجب تفرقه بین مسلمانان هم می‌شود که بعد از تقاضای صلح بعضی موافق ادامۀ دفاع و بعضی که ساده‌لوحند مخالف می‌شوند و دشمن از همین اختلاف سوء استفاده می‌کند.

https://ihkn.ir/?p=46168