بیش از ۱۰۰ متخصص، استاد دانشگاه و حقوقدان بینالمللی در ایالات متحده با انتشار نامهای مشترک درباره جنگ ایران، نسبت به پیامدهای حقوقی و انسانی حملات آمریکا و اسرائیل هشدار دادند. امضاکنندگان این نامه اعلام کردند که آغاز حملات در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ میتواند نقض آشکار منشور سازمان ملل باشد و نحوه اجرای عملیات نظامی و اظهارات مقامات آمریکایی نگرانیهای جدی درباره نقض حقوق بینالملل بشردوستانه و حتی احتمال ارتکاب جنایات جنگی ایجاد کرده است.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری – تحلیلی مفتاح علوم انسانی اسلامی، ایالات متحده و اسرائیل بیش از یک ماه پیش، در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، حملاتی را علیه ایران آغاز کردند. این حمله نقض آشکار منشور سازمان ملل متحد بود. نحوهی جنگ و اظهارات مقامات آمریکایی، نگرانیهای جدی در مورد نقض قوانین بینالمللی بشردوستانه، از جمله جنایات جنگی بالقوه، را نیز مطرح میکند. ما بیانیهی زیر را به همراه بیش از ۱۰۰ متخصص حقوق بینالملل مستقر در ایالات متحده نوشتهایم تا نگرانیهای عمیق خود را در مورد جنگ شرح دهیم. این نامه توسط متخصصان حقوق بینالملل در سراسر ایالات متحده، از جمله اساتید ارشد؛ رهبران انجمنهای برجستهی حقوق بینالملل، سازمانهای غیردولتی و کلینیکهای حقوقی؛ مشاوران حقوقی سابق دولت؛ و متخصصان حقوق نظامی و قضات سابق مدافع کل (JAGs) امضا شده است.
نامه بیش از ۱۰۰ متخصص حقوق بینالملل درباره جنگ ایران
ما، امضاکنندگان زیر، متخصصان، اساتید و متخصصان حقوق بینالملل ساکن آمریکا، نگرانی عمیق خود را در مورد نقض جدی حقوق بینالملل و لفاظیهای نگرانکننده ایالات متحده، اسرائیل و ایران در درگیری مسلحانه فعلی در خاورمیانه ابراز میکنیم.
با توجه به ارتباط ما با ایالات متحده، تمرکز ما در اینجا بر رفتار دولت ایالات متحده است، اما ما همچنان نگران خطر جنایات در سراسر منطقه از جمله خطرات مداومی هستیم که دولت ایران از طریق سرکوب خشونتآمیز مخالفان برای ایرانیان و برای غیرنظامیان در سراسر خاورمیانه از طریق حملات غیرقانونی مداوم ایران به زیرساختهای غیرنظامی با استفاده از سلاحهای انفجاری در مناطق پرجمعیت ایجاد میکند.
یک ماه از حملات هوایی ایالات متحده و اسرائیل به سراسر ایران میگذرد. آغاز این عملیات نقض آشکار منشور سازمان ملل متحد بود و رفتار نیروهای ایالات متحده از آن زمان، و همچنین اظهارات مقامات ارشد دولتی، نگرانیهای جدی را در مورد نقض قوانین بینالمللی حقوق بشر و قوانین بینالمللی بشردوستانه، از جمله جنایات جنگی بالقوه، ایجاد میکند.
ما به طور جمعی بر اهمیت اعمال برابر قوانین بینالمللی برای همه، از جمله کشورهایی که خود را رهبر جهانی میدانند، تأکید میکنیم. اظهارات اخیر مقامات ارشد دولت ایالات متحده که قوانین حاکم بر درگیری نظامی را «احمقانه» توصیف میکنند و «کشندگی» را بر «قانونی بودن» اولویت میدهند، عمیقاً نگرانکننده و به طرز خطرناکی کوتهبینانه هستند. این ادعاها، به ویژه در ترکیب با رفتار قابل مشاهده نیروهای آمریکایی، به نظم حقوقی بینالمللی و نظام حقوق بینالملل که ما زندگی خود را وقف ترویج آن کردهایم، آسیب میرساند.
این جنگ که روزانه بین ۱ تا ۲ میلیارد دلار برای مالیاتدهندگان آمریکایی هزینه دارد ، آسیبهای قابل توجهی به غیرنظامیان منطقه وارد میکند، منجر به از دست رفتن جان صدها غیرنظامی در سراسر خاورمیانه شده و آسیبهای جدی زیستمحیطی و اقتصادی به بار میآورد.
ما این نامه را مینویسیم تا نگرانی خود را در مورد ۱) حق جنگ (jus ad bellum)، یا تصمیم به جنگ، ۲) حق جنگ (jus in bello)، یا انجام خصومتها، ۳) لفاظیها و تهدیدهای مقامات ارشد آمریکایی و متحدانشان که حاکی از سوءاستفادههای بیشتر است، و ۴) نابودی ساختارهای کاهش آسیب به غیرنظامیان در دولت ایالات متحده به عنوان بخشی از رویکرد «دستکشهای از رو بسته» وزیر دفاع ایالات متحده، پیت هگزت، به جنگ ابراز کنیم.
۱. نگرانیهای مربوط به حق توسل به زور: حملات انجام شده توسط ایالات متحده و اسرائیل در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ به وضوح ممنوعیت منشور سازمان ملل متحد در مورد استفاده از زور را نقض کرد. توسل به زور علیه یک کشور دیگر فقط در دفاع از خود در برابر یک حمله مسلحانه واقعی یا قریبالوقوع یا در مواردی که توسط شورای امنیت سازمان ملل مجاز باشد، مجاز است. شورای امنیت این حمله را مجاز ندانست. ایران به اسرائیل یا ایالات متحده حمله نکرد. علیرغم ادعاهای متنوع و گاه متناقض دولت ترامپ، هیچ مدرکی مبنی بر اینکه ایران تهدید قریبالوقوعی ایجاد کرده است که بتواند مبنای ادعای دفاع از خود باشد، وجود ندارد . بسیاری از کارشناسان حقوق بینالملل به این نتیجه رسیدهاند که اقدامات اسرائیل و ایالات متحده منشور سازمان ملل را نقض میکند، از جمله رئیس و رئیس منتخب انجمن حقوق بینالملل آمریکا و رئیس شعبه آمریکایی انجمن حقوق بینالملل؛ آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد نیز این حملات را به عنوان تضعیفکننده صلح و امنیت بینالمللی محکوم کرد .
۲. نگرانیها در مورد نقض حقوق بینالملل بشردوستانه : قوانین مربوط به درگیریهای مسلحانه، رفتار خصمانه همه طرفهای درگیر در منازعه جاری را محدود میکند. ما نگرانیم که این قوانین اساسی، از جمله در زمینه حملات گزارش شده به غیرنظامیان و اهداف غیرنظامی مانند رهبران سیاسی که هیچ نقش نظامی ندارند، زیرساختهای نفت و گاز ، از جمله پارس جنوبی ، و کارخانههای آب شیرینکن، نقض شده باشند . در ۱۹ مارس، ولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، حملات به زیرساختهای انرژی را محکوم کرد و به تأثیرات «فاجعهبار» آنها برای غیرنظامیان اشاره کرد.
ما به شدت نگران حملاتی هستیم که مدارس، مراکز درمانی و خانهها را هدف قرار دادهاند. هلال احمر ایران گزارش میدهد که «۶۷۴۱۴ مکان غیرنظامی مورد حمله قرار گرفتهاند که از این تعداد ۴۹۸ مدرسه و ۲۳۶ مرکز درمانی هستند.» گزارشی از سازمانهای برجسته جامعه مدنی نشان میدهد که حداقل ۱۴۴۳ غیرنظامی ایرانی، از جمله ۲۱۷ کودک، بین ۲۸ فوریه و ۲۳ مارس توسط نیروهای آمریکایی و اسرائیلی کشته شدهاند.
حمله به مدرسه ابتدایی میناب به ویژه نگرانکننده است. در ۲۸ فوریه، مدرسه ابتدایی شجره طیبه در میناب ایران مورد حمله قرار گرفت و به گفته مقامات ایرانی، منجر به کشته شدن حداقل ۱۷۵ نفر شد که بسیاری از آنها کودک بودند. بر اساس اطلاعات آنلاین که به راحتی در دسترس هستند و تصاویر ماهوارهای موجود در بازار، به نظر میرسد که این ساختمان به مدت یک دهه به عنوان مدرسه مورد استفاده قرار میگرفته است . رئیس جمهور ترامپ مسئولیت ایالات متحده را انکار کرد و به دروغ اظهار داشت که “این کار توسط ایران انجام شده است.” با این حال، تحقیقات اولیه توسط وزارت دفاع گزارش داد که ایالات متحده این حمله را انجام داده است و هدف قرار دادن آن بر اساس اطلاعات قدیمی بوده است. این حمله احتمالاً قوانین بینالمللی بشردوستانه را نقض میکند و اگر شواهدی مبنی بر بیملاحظگی مسئولان آن پیدا شود ، میتواند یک جنایت جنگی نیز باشد . این حمله از جمله مرگبارترین حملات منفرد ارتش ایالات متحده علیه غیرنظامیان در دهههای اخیر است.
۳. نگرانیها در مورد لفاظیها و تهدیدهای مقامات ارشد. ما عمیقاً نگران لفاظیهای خطرناکی هستیم که مقامات دولتی در طول جنگ به کار بردهاند، از جمله:
الف. تهدید به عدم اعطای امتیاز: در ۱۳ مارس، پیت هگزت، وزیر دفاع، اظهار داشت: «ما به پیشروی ادامه خواهیم داد، به دشمنانمان هیچ امتیازی نخواهیم داد، هیچ رحمی نخواهیم کرد.» در حقوق بینالملل ، «اعلام اینکه هیچ امتیازی داده نخواهد شد» « بهویژه ممنوع » است ، ممنوعیتی که در آییننامه جنگ خود وزارت دفاع نیز آمده است . اظهارات هگزت احتمالاً قوانین بینالمللی بشردوستانه و همچنین قانون جنایات جنگی ایالات متحده ۱۸ USC ۲۴۴۱ را نقض میکند . دستور یا تهدید به عدم اعطای امتیاز، جنایت جنگی است .
ب. نادیده گرفتن قوانین تعامل و حقوق بینالملل: بیانیه «بیطرفانه» وزیر دفاع هگزت، پس از اظهارات نگرانکننده مشابه وزیر، از جمله در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۵ و ۲ مارس ۲۰۲۶ مبنی بر اینکه ایالات متحده با «قوانین احمقانه تعامل» نمیجنگد، منتشر شد. در ۸ ژانویه ۲۰۲۶، رئیس جمهور ترامپ این اظهار نظر نگرانکننده را مطرح کرد که «من به قوانین بینالمللی نیازی ندارم». در ۱۳ مارس، او اظهار داشت که ایالات متحده ممکن است «فقط برای سرگرمی» به ایران حمله کند.
ج. تهدیدات علیه زیرساختهای انرژی: رئیس جمهور ترامپ در ۱۳ مارس ۲۰۲۶ تهدید کرد : «من میتوانم ظرف یک ساعت آینده چیزهایی را از بین ببرم، نیروگاههایی که برق تولید میکنند، نیروگاههایی که آب تولید میکنند… ما میتوانیم کارهایی انجام دهیم که آنقدر بد باشند که دیگر هرگز نتوانند به عنوان یک ملت دوباره بازسازی شوند.» قوانین بینالمللی از اشیاء ضروری برای بقای غیرنظامیان در برابر حمله محافظت میکند و حملاتی که ترامپ تهدید کرده است، در صورت اجرا، میتواند منجر به جنایات جنگی شود. در ۲۱ مارس، رئیس جمهور ترامپ همچنین تهدید کرد که نیروگاههای ایران را «نابود» خواهد کرد. مایک والتز، سفیر ایالات متحده در سازمان ملل متحد، روز بعد از حملات به نیروگاهها دفاع کرد و همچنین گفت که حمله به نیروگاههای هستهای منتفی نیست. حمله به زیرساختهای انرژی غیرنظامی ممنوع است. اگر یک نیروگاه هم اهداف غیرنظامی و هم نظامی داشته باشد («کاربرد دوگانه»)، میتوان آن را یک هدف نظامی در نظر گرفت که در آن «کمک مؤثری به اقدام نظامی» میکند و حمله «یک مزیت نظامی قطعی ارائه میدهد». با این حال، هر حملهای باید اصول تناسب و اقدامات احتیاطی در حمله را رعایت کند. اصل تناسب، حملاتی را که انتظار میرود باعث آسیبهای غیرنظامی تصادفی شود که نسبت به مزیت نظامی بیش از حد باشد، ممنوع میکند . آسیب غیرنظامی که باید در نظر گرفته شود شامل آسیبهای قابل پیشبینی یا غیرمستقیم است. در هر حملهای، «تمام اقدامات احتیاطی ممکن» باید برای جلوگیری از آسیب به غیرنظامیان انجام شود.
حمله به نیروگاههای هستهای، حتی اگر هدف نظامی داشته باشند، به دلیل خطر بالای انتشار تشعشعات و مواد رادیواکتیو و در نتیجه آسیب شدید به جمعیت غیرنظامی، نیاز به مراقبت ویژه دارند. چنین حملهای میتواند به سلامت و ایمنی میلیونها غیرنظامی آسیب برساند. در ۲۳ مارس ۲۰۲۶، میریانا اسپولجاریک اگر، رئیس کمیته بینالمللی صلیب سرخ، نگرانی عمیق خود را ابراز کرد و خاطرنشان کرد که «جنگ علیه زیرساختهای ضروری، جنگ علیه غیرنظامیان است» و تهدیدات علیه نیروگاههای هستهای را «بسیار نگرانکننده» توصیف کرد.
۴. نگرانیها در مورد ضمانتهای نهادی در برابر تخلفات بیشتر: از زمان آغاز دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ، وزارت دفاع تحت نظر وزیر هگزت، عمداً و بهطور سیستماتیک، حمایتهایی را که برای تضمین رعایت قوانین بینالمللی بشردوستانه در نظر گرفته شده بود، تضعیف کرده است. این شامل برکناری وکلای ارشد نظامی بدون ذکر علنی سوء رفتار و جایگزینی قضات کل ارتش، نیروی دریایی و نیروی هوایی میشود که مستقیماً نظارت قانونی بر عملیات جنگی را تضعیف میکند. همچنین «تیمهای محیط غیرنظامی» و سایر سازوکارهایی را که بهطور خاص برای محدود کردن آسیب به غیرنظامیان در طول عملیات طراحی شدهاند، لغو کرده است. استراتژی دفاع ملی ۲۰۲۶ بهطور کامل اشاره به حفاظت از غیرنظامیان و قوانین بینالمللی را حذف کرده است. این تغییرات بهویژه با توجه به اظهارات پیت هگزت، وزیر دفاع، مبنی بر اینکه قوانین تعامل با «جنگیدن برای پیروزی» تداخل دارند، نگرانکننده هستند.
ما به شدت نگران این هستیم که رفتارها و تهدیدهای ذکر شده در اینجا باعث آسیب جدی به غیرنظامیان در خاورمیانه میشود و همچنین به تشدید درگیری، آسیب رساندن به محیط زیست و اقتصاد جهانی کمک میکند و خطر تضعیف حاکمیت قانون و هنجارهای اساسی که از غیرنظامیان هر کشور محافظت میکند را به همراه دارد. اظهارات عمومی مقامات ارشد نشان دهنده بیاحترامی نگرانکننده به قوانین بینالمللی بشردوستانه است که توسط کشورها پذیرفته شده و از غیرنظامیان و اعضای نیروهای مسلح محافظت میکند.
ما از مقامات دولت ایالات متحده میخواهیم که همواره به منشور سازمان ملل، قوانین بینالمللی بشردوستانه و قوانین حقوق بشر پایبند باشند و علنا تعهد و احترام ایالات متحده به هنجارهای قوانین بینالمللی را آشکار کنند.
ما به همه کشورها تعهدات قانونیشان را یادآوری میکنیم که به ایالات متحده، اسرائیل یا ایران در ارتکاب اعمال غیرقانونی بینالمللی کمک یا مساعدت نکنند ، و همچنین برای پایان دادن به نقضهای جدی هنجارهای قطعی حقوق بینالملل عمومی ( قواعد آمره ) از جمله ممنوعیت تجاوز و قواعد اساسی حقوق بینالملل بشردوستانه از طریق ابزارهای قانونی همکاری کنند.
ما همچنین از متحدان و شرکای همکار دولتهای ایالات متحده میخواهیم که مطابق با ماده ۱ مشترک کنوانسیونهای ژنو و قوانین بینالمللی عرفی مرتبط، گامهایی را برای احترام و تضمین احترام به قوانین بینالمللی بشردوستانه بردارند . ایالات متحده خود اذعان کرده است که کشورها باید به دنبال ارتقای پایبندی دیگران به قوانین بینالمللی بشردوستانه باشند. تفسیر کمیته بینالمللی صلیب سرخ در سال ۲۰۱۶ در مورد کنوانسیون اول ژنو ۱۹۴۹ تصریح میکند که یک کشور «در موقعیتی منحصر به فرد برای تأثیرگذاری بر رفتار» کشورهای شریک است، زمانی که «در تأمین مالی، تجهیز، تسلیح یا آموزش نیروهای مسلح یک طرف درگیری شرکت میکند، حتی عملیات را به طور مشترک با چنین نیروهایی برنامهریزی، اجرا و گزارش میکند».
امضا
https://ihkn.ir/?p=45163
نظرات