همبستگی مردم ایران، معمایی برای جامعه‌شناسان غربی

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری – تحلیلی مفتاح علوم انسانی اسلامی، حجت‌الاسلام والمسلمین قاسم ابراهیمی‌پور، استاد حوزه و معاون پژوهش موسسه امام خمینی ره، در یادداشتی اختصاصی برای پایگاه خبری علوم انسانی مفتاح به بررسی عوامل عمیق انسجام اجتماعی و سیاسی در ایران می‌پردازد و بررسی می‌کند که چرا مقاومت مردم ایران تحلیل‌های تجزیه‌طلبانه غرب را ناکام گذاشت.

انسجام اجتماعی ایران؛ عقلانیت حاکم بر رفتار ایرانیان

بسیاری از تحلیلگران غربی زمینه گسست قومی، مذهبی و سیاسی در ایران را برای تجزیه ایران مهیا دیده بودند و جنگ دوازده روزه یاجنگ رمضان را با تکیه بر این تحلیلها راه انداختند. اما مردم ایران در هر دو جنگ معمایی دوباره طرح کردند که جامعه‌شناسان غربی از حل آن عاجزند.

حضور میلیونی مردم در خیابان‌های شهرهای ایران، به عنوان یکی از اضلاع چهار گانه و مهم جنگ رمضان در کنار سه ضلع دیگر (حملات موشکی، حفظ امنیت مرزها و اداره به سامان جامعه در بخش اجرایی)، چگونه رخداد؟

معمولا از احساس تعلق نژادی، قومی و ملی، وجود دشمن مشترک، وجود منافع مشترک یا اشتراک در دین و مذهب به عنوان عوامل ایجاد یا تقویت همبستگی و انسجام اجتماعی نام برده می‌شود.

از منظر تحلیل‌گران مذکور هیچ یک از عوامل مذکور غیر از دشمن مشترک در ایران وجود نداشت و قاعدتا نباید مقاومتی صورت می گرفت، اما چرا تحلیل های آنها مثل همیشه غلط از آب درآمد؟

و آنها در این وضعیت چه می‌کنند: حملات اخیر دشمن صهیونی به کلانتری‌ها، پایگاه‌های بسیج، محل ایست و بازرسی‌ها و تهدید تجمعات مردمی همگی حکایت از اهمیت حضور مردم و شکست خوردن نقشه دشمن دارد.

وجود عواطف 

یکی از عوامال مهم انسجام ایرانیان محبت و عواطف حاکم بر روابط آنهاست که به تعبیر استاد جوادی آملی به عنوان ملاط آحاد مردم را با استحکام به یکدیگر می‌چسباند. عاطفه به تعبیر جامعه شناسان موجب رفتار جمعی می‌شود که خودانگیخته، غیر قابل پیش‌بینی، موقتی و تحت تاثیر جو حاکم است. کما این که انقلاب ایران را نیز با همین ویژگی‌ها تفسیر می‌کردند. اما چرا این تفسیرها درست نیست؟

رفتار جمعی تحت تاثیر عواطف در برابر شخصیت کاریزمای امام خمینی (ره)، باید یک دو روز یا یک هفته طول می‌کشید نه نزدیک به ربع قرن. همچنین پیروی از امام خامنه‌ای اگر تحت تاثیر شخصیت کاریزماتیک ایشان بود نباید حدود ۳۷ سال و فراتر از مرزهای ایران، حتی در میان اهل سنت و غیرمسلمانان، نمود می‌یافت. حادثه تروریستی و غیرانسانی ترور رهبری شهیدمان نیز عواطف را برانگیخت اما این حضور میلیونی در سراسر ایران که به تدریج به سایر کشورهای اسلامی و جهان هم توسعه یافته و خواهد یافت، را نمی‌توان ساده لوحانه به عواطف تقلیل داد. پس عنصر اصلی در تحلیل این پدیده معماگونه چیست؟

عقلانیت حاکم بر رفتار ایرانیان

عواطف عقلانی

روشن است که هدف ایرانیان در اجتماعات میلیونی شبانه و روزانه، نفع و لذت نیست و همگی به امید پیروزی حق علیه باطل به میدان آمده‌اند، و البته موتور محرک این حرکت تاریخی، عواطف ایرانیان به رهبری شهید و غلیان هیجانات آنها به دلیل این حرکت تروریستی و غیرانسانی آمریکایی صهیونی است، اما این عامل تحریکی به عنوان چاشنی این پدیده با سوخت عقلانیت همراه شده و زمانی طولانی زمین و آسمان ایران را پوشش خواهد داد.