«فرهنگ» شاهراه اصلی ارتباط ایران با جوامع شبهقاره است. هرجا این پیوند فرهنگی تقویت شده، شاهد درک عمیقتر و روابط پایدارتر بودهایم و در مقابل، غلبه مؤلفههای صرفاً سیاسی یا مذهبی، به کاهش این همگرایی انجامیده است.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری – تحلیلی مفتاح علوم انسانی اسلامی، به نقل از دانشگاه باقرالعلوم(ع)؛ دکتر محمدعلی ربانی مدیرکل همکاریهای علمی و دانشگاهی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در دومین نشست علمیـتحلیلی «مواجهه اندیشهای جهان اسلام با جنگ رمضان»، با ارائه تحلیلی از رفتار نخبگان در شبهقاره، بر نقش تعیینکننده مؤلفههای فرهنگی، دینی و تحولات سیاسی در شکلدهی به نوع مواجهه با تحولات اخیر تأکید کرد.
دکتر محمدعلی ربانی در این نشست که با میزبانی دانشگاه باقرالعلوم(ع) و حضور جمعی از رایزنان فرهنگی جمهوری اسلامی ایران برگزار شد، با اشاره به ضرورت شناخت دقیق واکنشهای نخبگانی، اظهار داشت: تحلیل تحولات جاری صرفاً در چارچوب منازعههای سیاسی محدود نمیشود، بلکه باید آن را در بستر کلانتری از تقابلهای هویتی و گفتمانی در جهان اسلام بررسی کرد.
وی با اشاره به نتایج نشست نخست که با تمرکز بر شرق آسیا و مصر برگزار شده بود، افزود: بهرهگیری از تحلیلهای رایزنان فرهنگی بهدلیل حضور میدانی آنان در محیطهای بینالمللی، میتواند درک دقیقتری از واقعیتهای فکری و اجتماعی مناطق مختلف ارائه دهد.
اهمیت راهبردی شبهقاره در تحلیلهای فرهنگی
ربانی با تأکید بر جایگاه ویژه شبهقاره در مطالعات فرهنگی و سیاسی، این منطقه را یکی از کانونهای مهم جمعیتی و فکری جهان اسلام دانست و گفت: قرابتهای تاریخی و فرهنگی ایران با این حوزه، آن را به یکی از مهمترین عرصهها برای سنجش میزان همگرایی یا واگرایی نسبت به ایران تبدیل کرده است.
وی با تمرکز ویژه بر هند، تصریح کرد: تحلیل مواجهه اندیشهای در این کشور بدون در نظر گرفتن پیچیدگیهای اجتماعی، سیاسی و دینی آن امکانپذیر نیست. به گفته وی، همزیستی تضادها و تنوع گسترده باورها در جامعه هند، موجب بروز مواضع متناقض در میان نخبگان و تصمیمگیران میشود.
فرهنگ؛ محور پایدار تعاملات ایران و شبهقاره
مدیرکل همکاریهای علمی و دانشگاهی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، «فرهنگ» را شاهراه اصلی ارتباط ایران با جوامع شبهقاره دانست و افزود: هرجا این پیوند فرهنگی تقویت شده، شاهد درک عمیقتر و روابط پایدارتر بودهایم و در مقابل، غلبه مؤلفههای صرفاً سیاسی یا مذهبی، به کاهش این همگرایی انجامیده است.
وی همچنین به نقش مؤلفههای مذهبی در این منطقه اشاره کرد و گفت: جوامع شبهقاره، از مذهبیترین جوامع جهان محسوب میشوند و این عامل، در نوع واکنشها نسبت به تحولات منطقهای تأثیر قابلتوجهی دارد.
تحولات سیاسی هند و تأثیر آن بر رویکرد نخبگان
ربانی در ادامه، به تحولات سالهای اخیر در هند پرداخت و اظهار داشت: بازتعریف هویت سیاسی بر پایه ناسیونالیسم هندو و تغییر در فرهنگ راهبردی این کشور، موجب نزدیکی بیشتر به غرب و شکلگیری برخی فاصلهها در مناسبات با جهان اسلام شده است. این روند، علاوه بر تأثیرپذیری از مناسبات بینالمللی، ارتباطات نخبگانی با ایران را نیز با محدودیتهایی مواجه کرده است.
وی در عین حال به وجود جریانهای فکری متنوع در هند اشاره کرد و افزود: در کنار جریانهای افراطی، گروههایی از نخبگان هندو و سیک با رویکردهای اصلاحی و متأثر از سنتهای عرفانی، همچنان بر همزیستی و نگاه مثبت به ایران تأکید دارند.
الگوهای متفاوت واکنش در میان گروههای اجتماعی
دکتر ربانی با ارائه یک دستهبندی از گروههای اجتماعی در هند، گفت: بیشترین واکنشهای حمایتی نسبت به ایران در میان شیعیان، سپس اهل سنت و در مرحله بعد برخی نخبگان غیرمسلمان مشاهده میشود؛ امری که ریشه در پیوندهای تاریخی و فرهنگی دارد.
وی همچنین به رفتار جریانهای اهل سنت در منطقه اشاره کرد و افزود: این جریانها در مواجهه با تحولات اخیر، عمدتاً تلاش کردهاند موضوع را در چارچوب کلانتری از «امت اسلامی» تحلیل کرده و حمایت از ایران را در این چارچوب تبیین کنند.
دادههای پیمایشی درباره ادراک عمومی
ربانی در بخش پایانی سخنان خود به برخی دادههای آماری اشاره کرد و گفت: بر اساس نتایج یک نظرسنجی در هند، ۴۷ درصد پاسخدهندگان ایران را پیروز منازعه دانستهاند و ۶۳ درصد معتقدند این کشور در مسیر تبدیل شدن به یک قدرت جهانی قرار دارد. همچنین طبق نتایج یک پیمایش در پاکستان، اکثریت قابلتوجهی از پاسخدهندگان، ایران را پیروز دانسته و از آن حمایت کردهاند.
ی در جمعبندی تأکید کرد: برای درک دقیق مواجهه اندیشهای در شبهقاره، باید همزمان به متغیرهای فرهنگی، مذهبی و تحولات سیاسی توجه کرد؛ چرا که این عوامل بهصورت درهمتنیده، رفتار نخبگان و افکار عمومی را شکل میدهند.
https://ihkn.ir/?p=45709
نظرات